فرهنگ لغات

فرهنگ لغات تخصصی ساختمان

۱۲۶ اصطلاح تخصصی صنعت ساخت و ساز در ۱۲ دسته.

۱۲۶ اصطلاح یافت شد

فونداسیون

Foundation

پی ساختمان که بار کل سازه را به زمین منتقل می‌کند. انواع: نواری، منفرد، رفو، شمع‌گیری.

سازه و فونداسیون

پی نواری

Strip Footing

فونداسیون نواری که زیر دیوارهای باربر اجرا می‌شود. رایج برای ساختمان‌های کم‌طبقه.

سازه و فونداسیون

پی منفرد

Isolated Footing

فونداسیون مجزا زیر هر ستون. مناسب ساختمان‌های با ستون‌های دور از هم.

سازه و فونداسیون

رفو

Raft Foundation

فونداسیون دال بتنی یکپارچه که کل سطح ساختمان را پوشش می‌دهد. مناسب زمین‌های ضعیف.

سازه و فونداسیون

شمع‌گیری

Piling

اجرا شمع بتنی یا فلزی در زمین برای انتقال بار به لایه‌های مقاوم عمیق.

سازه و فونداسیون

اسکلت

Skeleton

سازه باربر ساختمان شامل ستون‌ها، تیرها و سقف. انواع: فلزی، بتنی.

سازه و فونداسیون

ستون

Column

المان قائم باربر که بار سقف و طبقات را به فونداسیون منتقل می‌کند.

سازه و فونداسیون

تیر

Beam

المان افقی باربر که بار سقف را به ستون‌ها منتقل می‌کند.

سازه و فونداسیون

تیرچه

Joist

المان فلزی یا بتنی با مقطع T که در سقف‌های تیرچه بلوک استفاده می‌شود.

سازه و فونداسیون

دیوار برشی

Shear Wall

دیوار بتنی مسلح که بار جانبی زلزله را تحمل می‌کند. در ساختمان‌های بلند ضروری است.

سازه و فونداسیون

بادبند

Bracing

المان فلزی مورب که در قاب‌های فلزی برای مقاومت در برابر نیروهای جانبی نصب می‌شود.

سازه و فونداسیون

اتصال صلب

Rigid Connection

اتصال ستون به تیر که چرخش را محدود می‌کند. در قاب‌های صلب استفاده می‌شود.

سازه و فونداسیون

کانتور

Contour

خطوط هم‌ارتفاع روی نقشه توپوگرافی برای نمایش شیب زمین.

سازه و فونداسیون

ژئوتکنیک

Geotechnics

بررسی خاک و سنگ برای طراحی فونداسیون و بررسی مقاومت زمین.

سازه و فونداسیون

میلگرد آجدار

Deformed Rebar

فولاد مسلح با برجستگی سطحی برای چسبندگی بهتر به بتن. مصرف: ۴۵-۶۰ کیلو در هر مترمربع.

مصالح

میلگرد ساده

Plain Rebar

فولاد مسلح بدون برجستگی. برای خم‌کاری و بست‌ها استفاده می‌شود.

مصالح

تیرآهن

I-Beam

پروفیل فولادی با مقطع I برای ساخت اسکلت فلزی. سایزهای IPE 12 تا 30 رایج است.

مصالح

ناودانی

Channel

پروفیل فولادی با مقطع U برای سازه‌های فلزی و اتصالات.

مصالح

قوطی

Box Section

پروفیل فولادی توپر با مقطع مستطیل یا مربع. برای ستون‌ها و قاب‌ها.

مصالح

ورق فولادی

Steel Plate

ورق‌های فولادی با ضخامت ۲ تا ۵۰ میلی‌متر برای ساخت اتصالات و گسل.

مصالح

سیمان پرتلند

Portland Cement

چسباننده اصلی بتن و ملات. انواع: تیپ ۱ تا ۵ با کاربردهای متفاوت.

مصالح

سیمان تیپ ۲

Type 2 Cement

سیمان با مقاومت متوسط در برابر سولفات. برای مناطق با خاک سولفاتی.

مصالح

سیمان تیپ ۵

Type 5 Cement

سیمان ضد سولفات برای مناطق با خاک به شدت سولفاتی.

مصالح

گچ ساختمانی

Gypsum Plaster

پودر گچ برای سفیدکاری و اندود دیوار. از معادن گچ سمنان تهیه می‌شود.

مصالح

آهک

Lime

ماده چسباننده سنتی برای اندود و ملات. مصرفش کاهش یافته但仍 در روستا استفاده می‌شود.

مصالح

ماسه شسته

Washed Sand

ماسه تمیز شده از مواد آلی. مصرف در بتن و ملات. قیمت: ~۱.۰۵M/m³.

مصالح

شن بتن

Gravel

سنگدانه درشت (۵-۲۵mm) برای بتن. مصرف: ۰.۸-۱ م³ در هر م³ بتن.

مصالح

کرومیت

Chromite Sand

ماسه سنگ آهکی مخصوص ملات‌های خاص. مقاوم در برابر حرارت.

مصالح

آجر نسوز

Fire Brick

آجر مقاوم به حرارت بالا. برای کوره، شومینه و نما.

مصالح

سفال

Hollow Block

بلوک توخالی سفالی برای دیوارچینی سبک. ابعاد: ۱۰×۲۰×۴۰.

مصالح

بلوک سیمانی

Concrete Block

بلوک بتنی توخالی یا توپر برای دیوارهای غیرباربر.

مصالح

تراورتن

Travertine

سنگ آهکی متخلخل برای نما و کف. معادن ایران از غنی‌ترین جهان.

مصالح

مرمریت

Marble

سنگ آهکی متراکم لوکس برای نما و کف. حساس به اسید.

مصالح

گرانیت

Granite

سنگ آذرین بسیار مقاوم برای کف و پله. قیمت بالا.

مصالح

ام‌دی‌اف

MDF

صفحه فشرده چوبی با دانسیته متوسط. برای کابینت و درب.

مصالح

هایگلاس

High Gloss

روکش براق برای MDF. ظاهر لوکس ولی حساس به خط‌وخش.

مصالح

بتن

Concrete

مخلوط سیمان + شن + ماسه + آب. مصالح اصلی ساختمان. قیمت: ~۱۴M/m³.

بتن و بتن‌آرایی

بتن‌آرایی

Reinforcement

قرار دادن میلگرد در بتن برای افزایش مقاومت کششی.

بتن و بتن‌آرایی

بتن مگر

Lean Concrete

بتن ضعیف (C15) زیر فونداسیون برای تسطیح و جداسازی.

بتن و بتن‌آرایی

درجه بتن C25

C25 Concrete

بتن با مقاومت فشاری ۲۵۰ کیلوگرم بر سانتی‌متر مربع در ۲۸ روز. استاندارد برای ساختمان مسکونی.

بتن و بتن‌آرایی

اسلامپ

Slump

آزمون روانی بتن. اسلامپ ۵-۱۰ سانتی‌متر مناسب برای ستون، ۱۰-۱۵ برای سقف.

بتن و بتن‌آرایی

قالب‌بندی

Formwork

ساخت قالب موقت چوبی یا فلزی برای نگه داشتن بتن تا گیرش.

بتن و بتن‌آرایی

گرتینگ

Curing

عمل‌آوری بتن با آب یا پوشش برای جلوگیری از تبخیر سریع.

بتن و بتن‌آرایی

ویبره

Vibration

لرزاننده بتن برای خروج حباب هوا و تراکم بهتر.

بتن و بتن‌آرایی

بتن‌ریزی

Concrete Pouring

ریختن بتن در قالب و تراکم آن.

بتن و بتن‌آرایی

پوزولان

Pozzolan

ماده افزودنی معدنی که با آهک واکنش داده و خاصت سیمانی می‌گیرد.

بتن و بتن‌آرایی

افزودنی بتن

Concrete Admixture

مواد شیمیایی افزودنی: روان‌کننده، ضدیخ، تسریع‌کننده گیرش.

بتن و بتن‌آرایی

عامل هوازا

Air Entraining Agent

افزودنی که حباب ریز هوا در بتن ایجاد می‌کند برای مقاومت در برابر یخبندان.

بتن و بتن‌آرایی

دیوارچینی

Bricklaying

اجرای دیوار با آجر یا بلوک و ملات سیمانی یا گچ.

بنایی و دیوار

ملات

Mortar

مخلوط سیمان + ماسه + آب (یا گچ) برای چسباندن آجر و بلوک.

بنایی و دیوار

اندود

Plaster Coat

پوشش روی دیوار آجری با ملات سیمانی یا گچ برای تسطیح.

بنایی و دیوار

بندکشی

Jointing

پر کردن بین آجرهای نما با ملات رنگی برای زیبایی و آب‌بندی.

بنایی و دیوار

دال بتنی

Concrete Slab

سقف بتنی مسلح یکپارچه. ضخامت ۱۵-۲۰ سانتی‌متر.

بنایی و دیوار

سفت‌کاری

Rough Work

مرحله اولیه ساخت: فونداسیون، اسکلت، دیوارچینی. قبل از نازک‌کاری.

نما و نازک‌کاری

نازک‌کاری

Finishing

مرحله نهایی: گچ‌کاری، کاشی، رنگ، کف‌پوش، نما.

نما و نازک‌کاری

نماکاری

Façade Work

اجرای نمای ساختمان با سنگ، آجر، کامپوزیت یا شیشه.

نما و نازک‌کاری

کرتین وال

Curtain Wall

نمای شیشه‌ای آلومینیومی بدون باربر. برای ساختمان‌های تجاری مدرن.

نما و نازک‌کاری

کامپوزیت

Composite Panel

پنل آلومینیومی با هسته پلیمری برای نمای مدرن.

نما و نازک‌کاری

روشویی سنگ

Stone Sub-base

زیرسازی برای نصب سنگ نما با ملات سیمانی.

نما و نازک‌کاری

پکیج

Combi Boiler

دیگ گرمایش ترکیبی دیواری برای گرمایش مرکزی و آب گرم بهداشتی.

تاسیسات مکانیکی

رادیاتور

Radiator

المان گرمایشی که گرما را به فضا منتقل می‌کند. انواع: پنلی، کاست‌آهن.

تاسیسات مکانیکی

داکت اسپلیت

Ducted Split

سیستم سرمایش با کانال‌کشی برای توزیع هوای خنک. گرمایش اختیاری.

تاسیسات مکانیکی

VRF

Variable Refrigerant Flow

سیستم پیشرفته سرمایش و گرمایش با کنترل مستقل هر واحد. لوکس.

تاسیسات مکانیکی

چیلر

Chiller

دستگاه تولید آب سرد مرکزی برای سرمایش ساختمان‌های بزرگ.

تاسیسات مکانیکی

برج خنک‌کننده

Cooling Tower

برج خنک‌کننده آب گرم چیلر با تبخیر. روی پشت‌بام نصب می‌شود.

تاسیسات مکانیکی

فن‌کویل

Fan Coil Unit

المان توزیع هوای گرم/سرد در سیستم‌های چیلر. در سقف کاذب نصب می‌شود.

تاسیسات مکانیکی

رایزر

Riser

لوله عمودی تاسیسات که آب/گاز/فاضلاب را بین طبقات توزیع می‌کند.

تاسیسات مکانیکی

ونت

Vent Pipe

لوله تهویه فاضلاب برای جلوگیری از بوی بد و تعادل فشار.

تاسیسات مکانیکی

چاه جذبی

Absorption Well

چاه برای جذب آب‌های سطحی و بارانی در محوطه.

تاسیسات مکانیکی

سپتیک تانک

Septic Tank

مخزن تصفیه بی‌هوازی فاضلاب برای مناطق بدون شبکه شهری.

تاسیسات مکانیکی

آب‌گرم‌کن خورشیدی

Solar Water Heater

سیستم گرمایش آب با انرژی خورشیدی. صرفه‌جو در بلندمدت.

تاسیسات مکانیکی

پمپ آب

Water Pump

پمپ برای افزایش فشار آب در ساختمان‌های بلند.

تاسیسات مکانیکی

تابلو برق

Electrical Panel

جعبه توزیع برق با کلید مینیاتوری و فیوز برای محافظت مدارها.

تاسیسات برقی

کلید مینیاتوری

MCB

کلید محافظتی که در اثر اضافه‌بار یا اتصال کوتاه قطع می‌شود.

تاسیسات برقی

کلید اتوماتیک

MCCB

کلید قدرت برای جریان بالا. در تابلو اصلی استفاده می‌شود.

تاسیسات برقی

فیوز حرارتی

Thermal Fuse

محافظ در برابر اضافه‌بار حرارتی موتورها و تجهیزات.

تاسیسات برقی

FI / RCD

Residual Current Device

کلید محافظ جان در برابر نشت برق. ضروری در سرویس بهداشتی و فضای مرطوب.

تاسیسات برقی

ارت

Grounding

اتصال بدنه تجهیزات به زمین برای تخلیه نشت برق و ایمنی.

تاسیسات برقی

همبندی

Equipotential Bonding

اتصال تمام بخش‌های فلزی ساختمان به سیستم ارت.

تاسیسات برقی

لوله خرچنگی

Conduit

لوله پلاستیکی یا فلزی برای محافظت سیم‌کشی در دیوار و سقف.

تاسیسات برقی

سیم مسی

Copper Wire

هادی اصلی برق. سایز: ۱.۵ (روشنایی)، ۲.۵ (پریز)، ۴ (پریز قوی).

تاسیسات برقی

کابل

Cable

چند سیم در یک غلاف. برای مدارهای قدرت و فشار قوی.

تاسیسات برقی

UPS

Uninterruptible Power Supply

منبع تغذیه اضطراری برای قطع برق. برای آسانسور و سیستم‌های حیاتی.

تاسیسات برقی

اعلام حریق

Fire Alarm

سیستم تشخیص و اعلام حریق با حسگر دود و حرارت.

تاسیسات برقی

تیرچه بلوک

Joist-Block Slab

سقف رایج ایران با تیرچه‌های فلزی و بلوک‌های سفالی و بتن روی آن.

سقف و بام

دال بتنی

Concrete Slab

سقف بتنی مسلح یکپارچه بدون تیرچه. برای دهانه‌های بزرگ.

سقف و بام

وافل

Waffle Slab

سقف بتنی با شبکه برجستگی‌های مربعی. سبک و مقاوم.

سقف و بام

سقف کاذب

False Ceiling

سقف دوم زیر سقف اصلی برای پوشاندن تاسیسات. انواع: کناف، رابیتس.

سقف و بام

کناف

Gypsum Board Ceiling

سقف کاذب با صفحات گچی روی پروفیل فلزی. نصب سریع.

سقف و بام

رابیتس

Lath Ceiling

سقف کاذب سنتی با توری فلزی و گچ. ارزان ولی زمان‌بر.

سقف و بام

ایزوگام

Isogam

عایق رطوبتی بام از قیر + پوشش پلیمری. رایج‌ترین عایق بام ایران.

سقف و بام

قیرگونی

Bitumen Membrane

عایق سنتی از قیر + گونی. هنوز در پروژه‌های اقتصادی استفاده می‌شود.

سقف و بام

شینگل

Shingle

پوشش سقف شیروانی از قیر + الیاف. سبک و زیبا.

سقف و بام

سفیدکاری

Whitewashing

پوشش نهایی دیوار با گچ نرم برای آماده‌سازی رنگ.

نازک‌کاری و دکوراسیون

بتونه‌کاری

Puttying

پرکردن裂و شکستگی‌های دیوار قبل از رنگ.

نازک‌کاری و دکوراسیون

کاغذ دیواری

Wallpaper

پوشش دیوار از کاغذ یا پلیمر چاپ‌شده. سریع و قابل تعویض.

نازک‌کاری و دکوراسیون

پارکت

Parquet

کف‌پوش چوبی طبیعی. لوکس و گرم. نیاز به نگهداری دارد.

نازک‌کاری و دکوراسیون

لمینت

Laminate Flooring

کف‌پوش چوبی صنعتی. اقتصادی و نصب سریع.

نازک‌کاری و دکوراسیون

موزاییک

Mosaic Tile

کف‌پوش سیمانی کوچک. سنتی و ارزان. در حال منسوخ شدن.

نازک‌کاری و دکوراسیون

سرامیک کف

Floor Ceramic

کف‌پوش از سرامیک پخته. مقاوم و متنوع.

نازک‌کاری و دکوراسیون

پروانه ساخت

Building Permit

مجوز قانونی شروع ساخت از شهرداری. مدارک: نقشه، کروکی، سند.

قانونی و اداری

پایان کار

Completion Certificate

سندی که پس از اتمام ساخت صادر می‌شود. برای دریافت سند لازم است.

قانونی و اداری

سند تفکیکی

Subdivision Deed

سند مالکیت مستقل هر واحد مسکونی پس از پایان کار.

قانونی و اداری

عوارض شهرداری

Municipality Fees

هزینه قانونی به شهرداری برای پروانه، پایان کار و تفکیک.

قانونی و اداری

نظام مهندسی

Engineering Organization

نهاد ناظر بر مهندسان. هزینه نظارت: ۱۳.۴M-۲۶.۴M بسته به طبقات.

قانونی و اداری

نظارت

Supervision

کنترل کیفیت اجرای پروژه توسط مهندس ناظر.

قانونی و اداری

مبحث ۱۷

Topic 17

بخشی از مقررات ملی ساختمان درباره ایمنی تاسیسات برقی.

قانونی و اداری

مبحث ۱۶

Topic 16

بخشی از مقررات ملی درباره تاسیسات مکانیکی.

قانونی و اداری

تراکم

Density / FAR

نسبت مساحت قابل ساخت به مساحت زمین. مثلاً ۶۰٪ تراکم.

قانونی و اداری

سطح اشغال

Footprint

درصد مساحت زمین که ساختمان روی آن ساخته می‌شود.

قانونی و اداری

گانت چارت

Gantt Chart

نمودار زمان‌بندی پروژه با نمایش شروع و پایان هر فعالیت.

مدیریت پروژه

مسیر بحرانی

Critical Path

طولانی‌ترین زنجیره فعالیت‌های پروژه که تأخیر در آن‌ها کل پروژه را عقب می‌اندازد.

مدیریت پروژه

milestone

نقطه عطف

تاریخ کلیدی پروژه مثل تکمیل فونداسیون یا پایان سفت‌کاری.

مدیریت پروژه

صورت‌وضعیت

Progress Statement

گزارش دوره‌ای از کار انجام‌شده و هزینه مصرفی برای پرداخت به پیمانکار.

مدیریت پروژه

دستورکار تغییر

Change Order

سند رسمی تغییر در دامنه پروژه (افزوده/کاسته) با محاسبه هزینه.

مدیریت پروژه

پیمان

Contract

قرارداد بین کارفرما و پیمانکار با مشخص بودن کار، هزینه و زمان.

مدیریت پروژه

ضمانت‌نامه

Guarantee Bond

سند بانکی که تضمین حسن انجام کار یا پیش‌پرداخت است.

مدیریت پروژه

تحویل موقت

Provisional Handover

تحویل اولیه پروژه با دوره تضمین. قبل از تحویل قطعی.

مدیریت پروژه

کلاه ایمنی

Hard Hat

الزام قانونی برای همه کارگران ساختمانی. محافظ سر در برابر ضربه.

ایمنی

داربست

Scaffolding

ساختار موقت فلزی برای دسترسی به ارتفاع. باید مهار شود.

ایمنی

شبک ایمنی

Safety Net

توری محافظ زیر داربست برای جلوگیری از سقوط افراد و مصالح.

ایمنی

مهار آتش‌سوزی

Fireproofing

پوشش مقاوم به آتش برای اسکلت فلزی. معمولاً با ملات یا رنگ.

ایمنی

سیستم آتش‌نشانی

Fire Suppression

شامل لوله‌کشی خشک/تر، کپسول، ایستگاه پمپاژ، سیستم اعلام حریق.

ایمنی

خروج اضطراری

Emergency Exit

مسیر خروجی مخصوص مواقع اضطراری. باید روشن و بدون مانع باشد.

ایمنی

مقاوم‌سازی زلزله

Seismic Retrofit

تقویت سازه‌های قدیمی در برابر زلزله با ژاکت ستون، دیوار برشی.

ایمنی

ژاکت ستون

Column Jacketing

افزایش مقطع ستون با بتن و آرماتور اضافی برای مقاوم‌سازی.

ایمنی