فرهنگ لغات کامل ساختمان (۲۵۷ اصطلاح)
۲۵۷ اصطلاح تخصصی ساختمان در ۲۶ دسته — جستوجوی سریع بر اساس کلمه یا دستهبندی. هر اصطلاح شامل معادل انگلیسی و تعریف فارسی است.
اصطلاحات سازه، فونداسیون، اسکلت
فونداسیون
Foundation
پی ساختمان که بار کل سازه را به زمین منتقل میکند. انواع: نواری، منفرد، رفو، شمعگیری.
پی نواری
Strip Footing
فونداسیون نواری که زیر دیوارهای باربر اجرا میشود. رایج برای ساختمانهای کمطبقه.
پی منفرد
Isolated Footing
فونداسیون مجزا زیر هر ستون. مناسب ساختمانهای با ستونهای دور از هم.
رفو
Raft Foundation
فونداسیون دال بتنی یکپارچه که کل سطح ساختمان را پوشش میدهد. مناسب زمینهای ضعیف.
شمعگیری
Piling
اجرا شمع بتنی یا فلزی در زمین برای انتقال بار به لایههای مقاوم عمیق.
اسکلت
Skeleton
سازه باربر ساختمان شامل ستونها، تیرها و سقف. انواع: فلزی، بتنی.
ستون
Column
المان قائم باربر که بار سقف و طبقات را به فونداسیون منتقل میکند.
تیر
Beam
المان افقی باربر که بار سقف را به ستونها منتقل میکند.
تیرچه
Joist
المان فلزی یا بتنی با مقطع T که در سقفهای تیرچه بلوک استفاده میشود.
دیوار برشی
Shear Wall
دیوار بتنی مسلح که بار جانبی زلزله را تحمل میکند. در ساختمانهای بلند ضروری است.
بادبند
Bracing
المان فلزی مورب که در قابهای فلزی برای مقاومت در برابر نیروهای جانبی نصب میشود.
اتصال صلب
Rigid Connection
اتصال ستون به تیر که چرخش را محدود میکند. در قابهای صلب استفاده میشود.
کانتور
Contour
خطوط همارتفاع روی نقشه توپوگرافی برای نمایش شیب زمین.
ژئوتکنیک
Geotechnics
بررسی خاک و سنگ برای طراحی فونداسیون و بررسی مقاومت زمین.
مصالح ساختمانی و اجزای تشکیلدهنده
میلگرد آجدار
Deformed Rebar
فولاد مسلح با برجستگی سطحی برای چسبندگی بهتر به بتن. مصرف: ۴۵-۶۰ کیلو در هر مترمربع.
میلگرد ساده
Plain Rebar
فولاد مسلح بدون برجستگی. برای خمکاری و بستها استفاده میشود.
تیرآهن
I-Beam
پروفیل فولادی با مقطع I برای ساخت اسکلت فلزی. سایزهای IPE 12 تا 30 رایج است.
ناودانی
Channel
پروفیل فولادی با مقطع U برای سازههای فلزی و اتصالات.
قوطی
Box Section
پروفیل فولادی توپر با مقطع مستطیل یا مربع. برای ستونها و قابها.
ورق فولادی
Steel Plate
ورقهای فولادی با ضخامت ۲ تا ۵۰ میلیمتر برای ساخت اتصالات و گسل.
سیمان پرتلند
Portland Cement
چسباننده اصلی بتن و ملات. انواع: تیپ ۱ تا ۵ با کاربردهای متفاوت.
سیمان تیپ ۲
Type 2 Cement
سیمان با مقاومت متوسط در برابر سولفات. برای مناطق با خاک سولفاتی.
سیمان تیپ ۵
Type 5 Cement
سیمان ضد سولفات برای مناطق با خاک به شدت سولفاتی.
گچ ساختمانی
Gypsum Plaster
پودر گچ برای سفیدکاری و اندود دیوار. از معادن گچ سمنان تهیه میشود.
آهک
Lime
ماده چسباننده سنتی برای اندود و ملات. مصرفش کاهش یافته ولی هنوز در روستا استفاده میشود.
ماسه شسته
Washed Sand
ماسه تمیز شده از مواد آلی. مصرف در بتن و ملات. قیمت: ~۱.۰۵M/m³.
شن بتن
Gravel
سنگدانه درشت (۵-۲۵mm) برای بتن. مصرف: ۰.۸-۱ م³ در هر م³ بتن.
کرومیت
Chromite Sand
ماسه سنگ آهکی مخصوص ملاتهای خاص. مقاوم در برابر حرارت.
آجر نسوز
Fire Brick
آجر مقاوم به حرارت بالا. برای کوره، شومینه و نما.
سفال
Hollow Block
بلوک توخالی سفالی برای دیوارچینی سبک. ابعاد: ۱۰×۲۰×۴۰.
بلوک سیمانی
Concrete Block
بلوک بتنی توخالی یا توپر برای دیوارهای غیرباربر.
تراورتن
Travertine
سنگ آهکی متخلخل برای نما و کف. معادن ایران از غنیترین جهان.
مرمریت
Marble
سنگ آهکی متراکم لوکس برای نما و کف. حساس به اسید.
گرانیت
Granite
سنگ آذرین بسیار مقاوم برای کف و پله. قیمت بالا.
امدیاف
MDF
صفحه فشرده چوبی با دانسیته متوسط. برای کابینت و درب.
هایگلاس
High Gloss
روکش براق برای MDF. ظاهر لوکس ولی حساس به خطوخش.
اصطلاحات بتن، آرماتور، بتنریزی
بتن
Concrete
مخلوط سیمان + شن + ماسه + آب. مصالح اصلی ساختمان. قیمت: ~۱۴M/m³.
بتنآرایی
Reinforcement
قرار دادن میلگرد در بتن برای افزایش مقاومت کششی.
بتن مگر
Lean Concrete
بتن ضعیف (C15) زیر فونداسیون برای تسطیح و جداسازی.
درجه بتن C25
C25 Concrete
بتن با مقاومت فشاری ۲۵۰ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع در ۲۸ روز. استاندارد برای ساختمان مسکونی.
اسلامپ
Slump
آزمون روانی بتن. اسلامپ ۵-۱۰ سانتیمتر مناسب برای ستون، ۱۰-۱۵ برای سقف.
قالببندی
Formwork
ساخت قالب موقت چوبی یا فلزی برای نگه داشتن بتن تا گیرش.
گرتینگ
Curing
عملآوری بتن با آب یا پوشش برای جلوگیری از تبخیر سریع.
ویبره
Vibration
لرزاننده بتن برای خروج حباب هوا و تراکم بهتر.
بتنریزی
Concrete Pouring
ریختن بتن در قالب و تراکم آن.
پوزولان
Pozzolan
ماده افزودنی معدنی که با آهک واکنش داده و خاصیت سیمانی میگیرد.
افزودنی بتن
Concrete Admixture
مواد شیمیایی افزودنی: روانکننده، ضدیخ، تسریعکننده گیرش.
عامل هوازا
Air Entraining Agent
افزودنی که حباب ریز هوا در بتن ایجاد میکند برای مقاومت در برابر یخبندان.
آجر، بلوک، دیوارچینی
دیوارچینی
Bricklaying
اجرای دیوار با آجر یا بلوک و ملات سیمانی یا گچ.
ملات
Mortar
مخلوط سیمان + ماسه + آب (یا گچ) برای چسباندن آجر و بلوک.
اندود
Plaster Coat
پوشش روی دیوار آجری با ملات سیمانی یا گچ برای تسطیح.
بندکشی
Jointing
پر کردن بین آجرهای نما با ملات رنگی برای زیبایی و آببندی.
دال بتنی
Concrete Slab
سقف بتنی مسلح یکپارچه. ضخامت ۱۵-۲۰ سانتیمتر.
نما، سنگ، سرامیک، نازککاری
سفتکاری
Rough Work
مرحله اولیه ساخت: فونداسیون، اسکلت، دیوارچینی. قبل از نازککاری.
نازککاری
Finishing
مرحله نهایی: گچکاری، کاشی، رنگ، کفپوش، نما.
نماکاری
Façade Work
اجرای نمای ساختمان با سنگ، آجر، کامپوزیت یا شیشه.
کرتین وال
Curtain Wall
نمای شیشهای آلومینیومی بدون باربر. برای ساختمانهای تجاری مدرن.
کامپوزیت
Composite Panel
پنل آلومینیومی با هسته پلیمری برای نمای مدرن.
روشویی سنگ
Stone Sub-base
زیرسازی برای نصب سنگ نما با ملات سیمانی.
آب، فاضلاب، گرمایش، سرمایش
پکیج
Combi Boiler
دیگ گرمایش ترکیبی دیواری برای گرمایش مرکزی و آب گرم بهداشتی.
رادیاتور
Radiator
المان گرمایشی که گرما را به فضا منتقل میکند. انواع: پنلی، کاستآهن.
داکت اسپلیت
Ducted Split
سیستم سرمایش با کانالکشی برای توزیع هوای خنک. گرمایش اختیاری.
VRF
Variable Refrigerant Flow
سیستم پیشرفته سرمایش و گرمایش با کنترل مستقل هر واحد. لوکس.
چیلر
Chiller
دستگاه تولید آب سرد مرکزی برای سرمایش ساختمانهای بزرگ.
برج خنککننده
Cooling Tower
برج خنککننده آب گرم چیلر با تبخیر. روی پشتبام نصب میشود.
فنکویل
Fan Coil Unit
المان توزیع هوای گرم/سرد در سیستمهای چیلر. در سقف کاذب نصب میشود.
رایزر
Riser
لوله عمودی تاسیسات که آب/گاز/فاضلاب را بین طبقات توزیع میکند.
ونت
Vent Pipe
لوله تهویه فاضلاب برای جلوگیری از بوی بد و تعادل فشار.
چاه جذبی
Absorption Well
چاه برای جذب آبهای سطحی و بارانی در محوطه.
سپتیک تانک
Septic Tank
مخزن تصفیه بیهوازی فاضلاب برای مناطق بدون شبکه شهری.
آبگرمکن خورشیدی
Solar Water Heater
سیستم گرمایش آب با انرژی خورشیدی. صرفهجو در بلندمدت.
پمپ آب
Water Pump
پمپ برای افزایش فشار آب در ساختمانهای بلند.
سیمکشی، تابلو، روشنایی، ایمنی
تابلو برق
Electrical Panel
جعبه توزیع برق با کلید مینیاتوری و فیوز برای محافظت مدارها.
کلید مینیاتوری
MCB
کلید محافظتی که در اثر اضافهبار یا اتصال کوتاه قطع میشود.
کلید اتوماتیک
MCCB
کلید قدرت برای جریان بالا. در تابلو اصلی استفاده میشود.
فیوز حرارتی
Thermal Fuse
محافظ در برابر اضافهبار حرارتی موتورها و تجهیزات.
FI / RCD
Residual Current Device
کلید محافظ جان در برابر نشت برق. ضروری در سرویس بهداشتی و فضای مرطوب.
ارت
Grounding
اتصال بدنه تجهیزات به زمین برای تخلیه نشت برق و ایمنی.
همبندی
Equipotential Bonding
اتصال تمام بخشهای فلزی ساختمان به سیستم ارت.
لوله خرچنگی
Conduit
لوله پلاستیکی یا فلزی برای محافظت سیمکشی در دیوار و سقف.
سیم مسی
Copper Wire
هادی اصلی برق. سایز: ۱.۵ (روشنایی)، ۲.۵ (پریز)، ۴ (پریز قوی).
کابل
Cable
چند سیم در یک غلاف. برای مدارهای قدرت و فشار قوی.
UPS
Uninterruptible Power Supply
منبع تغذیه اضطراری برای قطع برق. برای آسانسور و سیستمهای حیاتی.
اعلام حریق
Fire Alarm
سیستم تشخیص و اعلام حریق با حسگر دود و حرارت.
سقف، عایق، بامسازی
تیرچه بلوک
Joist-Block Slab
سقف رایج ایران با تیرچههای فلزی و بلوکهای سفالی و بتن روی آن.
دال بتنی
Concrete Slab
سقف بتنی مسلح یکپارچه بدون تیرچه. برای دهانههای بزرگ.
وافل
Waffle Slab
سقف بتنی با شبکه برجستگیهای مربعی. سبک و مقاوم.
سقف کاذب
False Ceiling
سقف دوم زیر سقف اصلی برای پوشاندن تاسیسات. انواع: کناف، رابیتس.
کناف
Gypsum Board Ceiling
سقف کاذب با صفحات گچی روی پروفیل فلزی. نصب سریع.
رابیتس
Lath Ceiling
سقف کاذب سنتی با توری فلزی و گچ. ارزان ولی زمانبر.
ایزوگام
Isogam
عایق رطوبتی بام از قیر + پوشش پلیمری. رایجترین عایق بام ایران.
قیرگونی
Bitumen Membrane
عایق سنتی از قیر + گونی. هنوز در پروژههای اقتصادی استفاده میشود.
شینگل
Shingle
پوشش سقف شیروانی از قیر + الیاف. سبک و زیبا.
کف، دیوار، رنگ، در و پنجره
سفیدکاری
Whitewashing
پوشش نهایی دیوار با گچ نرم برای آمادهسازی رنگ.
بتونهکاری
Puttying
پر کردن شکاف و شکستگیهای دیوار قبل از رنگ.
کاغذ دیواری
Wallpaper
پوشش دیوار از کاغذ یا پلیمر چاپشده. سریع و قابل تعویض.
پارکت
Parquet
کفپوش چوبی طبیعی. لوکس و گرم. نیاز به نگهداری دارد.
لمینت
Laminate Flooring
کفپوش چوبی صنعتی. اقتصادی و نصب سریع.
موزاییک
Mosaic Tile
کفپوش سیمانی کوچک. سنتی و ارزان. در حال منسوخ شدن.
سرامیک کف
Floor Ceramic
کفپوش از سرامیک پخته. مقاوم و متنوع.
پروانه، پایان کار، سند، عوارض
پروانه ساخت
Building Permit
مجوز قانونی شروع ساخت از شهرداری. مدارک: نقشه، کروکی، سند.
پایان کار
Completion Certificate
سندی که پس از اتمام ساخت صادر میشود. برای دریافت سند لازم است.
سند تفکیکی
Subdivision Deed
سند مالکیت مستقل هر واحد مسکونی پس از پایان کار.
عوارض شهرداری
Municipality Fees
هزینه قانونی به شهرداری برای پروانه، پایان کار و تفکیک.
نظام مهندسی
Engineering Organization
نهاد ناظر بر مهندسان. هزینه نظارت: ۱۳.۴M-۲۶.۴M بسته به طبقات.
نظارت
Supervision
کنترل کیفیت اجرای پروژه توسط مهندس ناظر.
مبحث ۱۷
Topic 17
بخشی از مقررات ملی ساختمان درباره ایمنی تاسیسات برقی.
مبحث ۱۶
Topic 16
بخشی از مقررات ملی درباره تاسیسات مکانیکی.
تراکم
Density / FAR
نسبت مساحت قابل ساخت به مساحت زمین. مثلاً ۶۰٪ تراکم.
سطح اشغال
Footprint
درصد مساحت زمین که ساختمان روی آن ساخته میشود.
قرارداد، نظارت، برنامهریزی
گانت چارت
Gantt Chart
نمودار زمانبندی پروژه با نمایش شروع و پایان هر فعالیت.
مسیر بحرانی
Critical Path
طولانیترین زنجیره فعالیتهای پروژه که تأخیر در آنها کل پروژه را عقب میاندازد.
milestone
نقطه عطف
تاریخ کلیدی پروژه مثل تکمیل فونداسیون یا پایان سفتکاری.
صورتوضعیت
Progress Statement
گزارش دورهای از کار انجامشده و هزینه مصرفی برای پرداخت به پیمانکار.
دستورکار تغییر
Change Order
سند رسمی تغییر در دامنه پروژه (افزوده/کاسته) با محاسبه هزینه.
پیمان
Contract
قرارداد بین کارفرما و پیمانکار با مشخص بودن کار، هزینه و زمان.
ضمانتنامه
Guarantee Bond
سند بانکی که تضمین حسن انجام کار یا پیشپرداخت است.
تحویل موقت
Provisional Handover
تحویل اولیه پروژه با دوره تضمین. قبل از تحویل قطعی.
ایمنی کار، آتشنشانی، زلزله
کلاه ایمنی
Hard Hat
الزام قانونی برای همه کارگران ساختمانی. محافظ سر در برابر ضربه.
داربست
Scaffolding
ساختار موقت فلزی برای دسترسی به ارتفاع. باید مهار شود.
شبک ایمنی
Safety Net
توری محافظ زیر داربست برای جلوگیری از سقوط افراد و مصالح.
مهار آتشسوزی
Fireproofing
پوشش مقاوم به آتش برای اسکلت فلزی. معمولاً با ملات یا رنگ.
سیستم آتشنشانی
Fire Suppression
شامل لولهکشی خشک/تر، کپسول، ایستگاه پمپاژ، سیستم اعلام حریق.
خروج اضطراری
Emergency Exit
مسیر خروجی مخصوص مواقع اضطراری. باید روشن و بدون مانع باشد.
مقاومسازی زلزله
Seismic Retrofit
تقویت سازههای قدیمی در برابر زلزله با ژاکت ستون، دیوار برشی.
ژاکت ستون
Column Jacketing
افزایش مقطع ستون با بتن و آرماتور اضافی برای مقاومسازی.
پریفاب، ساندویچ پنل، دال پیشتنیده
پریفاب
Prefabricated
ساختمان پیشساختهای که اجزای آن در کارخانه تولید و در سایت مونتاژ میشود. کاهش زمان ساخت تا ۵۰٪.
ساندویچ پنل
Sandwich Panel
پانل سه لایه با دو ورق فلزی و هسته عایق پلیاورتان یا پلیاستایرن. برای دیوار و سقف صنعتی.
ووکن
Woken
پانل دیواری پیشساخته سبک با اسکلت فلزی و پوشش سیمانی. رایج در سولهها و انبارها.
وافل بتن
Waffle Concrete
سیستم سقف بتنی با شبکه برجستگیهای مربعی. سبک، مقاوم، مناسب دهانههای بزرگ.
دال پیشتنیده
Pre-stressed Slab
دال بتنی که کابلهای فولادی قبل از بارگذاری کشیده شدهاند. افزایش ظرفیت باربر.
پانل ۳دی
3D Panel
پانل پیشساخته با شبکه میلگرد دو طرفه و هسته پلیاستایرن. سبک و عایق.
اتاق پیشساخته
Prefabricated Room
واحد کامل ساختهشده در کارخانه (کمدی، بهداشتی). نصب سریع و قابل جابجایی.
خانه متحرک
Mobile Home
خانه پیشساخته قابل حمل روی شاسی چرخدار. رایج در اروپا و آمریکا.
کانتینر مسکونی
Container Home
تبدیل کانتینر باربری به واحد مسکونی. اقتصادی و سریع، مناسب کارگاهها.
المان پیشساخته بتنی
Precast Concrete Element
تیر، ستون یا دال بتنی تولیدشده در کارخانه و نصبشده در سایت. کاهش زمان ساخت.
BMS، ایرو هندلر، دمپر، کویل
BMS
Building Management System
سیستم مدیریت هوشمند ساختمان برای کنترل تاسیسات، روشنایی، امنیت و انرژی.
هوارسان
Air Handling Unit (AHU)
واحد هوارسان مرکزی که هوای تازه را فیلتر، گرم یا خنک کرده و به فضاهای داخلی میفرستد.
اگزاست فن
Exhaust Fan
فن تخلیه هوای آلوده یا مرطوب از فضاهایی مانند آشپزخانه، سرویس بهداشتی و پارکینگ.
دمپر
Damper
پره قابل تنظیم در کانال تهویه برای کنترل جریان هوا و فشار.
ایرو هندلر
Air Handler
واحد هواساز شامل فن، فیلتر، کویل و کانال. در سیستمهای مرکزی تهویه استفاده میشود.
کویل
Coil
لوله مارپیچی که آب گرم یا سرد از آن عبور میکند تا هوای اطراف را گرم یا خنک کند.
داکت کانال
Duct
مسیر توزیع هوای گرم، سرد یا تازه در ساختمان. انواع: فلزی گالوانیزه، فایبرگلاس، انعطافپذیر.
هیتر
Heater Unit
المان گرمایشی مستقل که هوای محیط را با المان الکتریکی یا آب گرم گرم میکند.
هیتر برقی
Electric Heater
گرمکننده هوای مستقل با مصرف برق. مناسب فضاهای کوچک یا موقت.
هواکش صنعتی
Industrial Fan
فن بزرگ برای تهویه سوله، کارخانه و فضاهای صنعتی. ظرفیت بالا و صدای زیاد.
هواکش سقفی
Ceiling Fan
فن سقفی برای چرخش هوا و کاهش حس گرما. کممصرف و رایج در منازل.
پشم سنگ، فوم پلیاستایرن، عایق بازتابی
پشم سنگ
Rock Wool
عایق حرارتی و صوتی از الیاف معدنی سنگ بازالت. مقاوم به آتش تا ۱۰۰۰ درجه.
پشم شیشه
Glass Wool
عایق حرارتی و صوتی از الیاف شیشه بازیافتی. سبک، ارزان و غیرقابل اشتعال.
فوم پلیاستایرن
Polystyrene Foam (EPS/XPS)
عایق حرارتی سبک از پلیمر استایرن. انواع: منبسط (EPS) و اکسترود (XPS).
فوم پلیاورتان
Polyurethane Foam (PU)
عایق پاششی یکپارچه برای سقف و دیوار. عایق حرارتی و رطوبتی عالی.
عایق بازتابی
Reflective Insulation
ورق آلومینیومی که گرما را بازتاب میدهد. مؤثر در فضاهای گرم.
عایق سلولزی
Cellulose Insulation
عایق طبیعی از کاغذ بازیافتی. سازگار با محیطزیست، مقاوم در برابر حشرات.
فوم پلیایزوسیانورات
Polyisocyanurate (PIR)
عایق حرارتی پیشرفته با ضریب هدایت پایین. رایج در سقفهای صنعتی.
ورق قیرلایی
Bituminous Membrane
عایق رطوبتی غلتکی از قیر اصلاحشده با پلیمر. روی بام و فونداسیون.
عایق نانو
Nano Insulation
پوشش نانوتکنولوژی ضد رطوبت و حرارتی. نازک و بسیار مؤثر.
عایق صوتی
Acoustic Insulation
موادی مثل پشم سنگ، فوم یا پانل آکوستیک برای کاهش انتقال صدا.
موزاییک، کائوچو، اپوکسی، پلیاورتان
موزاییک
Mosaic
کفپوش سیمانی با ابعاد کوچک (۲۰×۲۰ یا ۲۵×۲۵). سنتی و ارزان. در حال منسوخ شدن.
کائوچو
Rubber Flooring
کفپوش لاستیکی انعطافپذیر. مناسب باشگاه، اتاق کودک و فضاهای ورزشی.
اپوکسی
Epoxy Flooring
کفپوش رزینی دو جزئی بدون درز. مقاوم، ضد آب، برای صنعتی و تجاری.
پلیاورتان
Polyurethane Flooring
کفپوش رزینی انعطافپذیرتر از اپوکسی. مناسب برای فضاهای پرتردد و بیمارستانی.
رزین کف
Resin Flooring
کفپوش رزینی شفاف یا رنگی برای زیبایی و مقاومت. معمولاً روی بتن اجرا میشود.
پارکت چوبی
Wood Parquet
کفپوش چوب طبیعی با ظاهر گرم و لوکس. نیاز به نگهداری منظم دارد.
لمینت
Laminate
کفپوش صنعتی چوبی با روکش مقاوم. اقتصادی و نصب سریع.
وینیل
Vinyl Flooring
کفپوش پلاستیکی نازک و قابل انعطاف. ضد آب و اقتصادی.
گرانیت کف
Granite Floor
کفپوش سنگ گرانیت بسیار مقاوم و لوکس. برای لابی و فضاهای تجاری.
کفپوش پارکت صنعتی
Engineered Parquet
پارکت چندلایه با رویه چوب طبیعی و هسته تختهچسب. مقاوم در برابر رطوبت.
لوور، جر، تایل، گرانیت پاشنه، شاتکریت
لوور
Louver
پرههای افقی یا عمودی فلزی/چوبی روی نما برای سایهاندازی و تهویه.
جر
GRC Panel
پانل بتنی مسلح با الیاف شیشهای سبک. برای فرمهای منحنی نما.
تایل نما
Facade Tile
کاشی یا سرامیک خاص نما با ابعاد بزرگ و رنگبندی متنوع.
گرانیت پاشنه
Granite Plinth
نوار سنگی پایین دیوار نما برای محافظت از رطوبت و ضربه.
شاتکریت
Shotcrete
بتن پاششی با فشار بالا روی سطح یا قالب. برای دیوار حائل و نمای سنگی.
نما کامپوزیت
Composite Facade
پانل آلومینیومی با هسته پلیمری برای نمای مدرن. سبک و متنوع.
سنگفرش خارجی
Outdoor Stone Paving
کفپوش سنگی فضای باز مثل محوطه، پیادهرو و پارکینگ روباز.
پنل هاشور
Hash Panel
پانل نما با طرحهای هندسی برجسته برای تزئین.
نمای آجری
Brick Facade
نما با آجر نما یا آجر دستساز سنتی. حس گرما و اصالت ایرانی.
نمای چوبی
Wooden Facade
پوشش چوبی خارجی برای ویلا و سازههای کوهستانی. نیاز به نگهداری.
اسلامپ، تست فشار، حرارتنگاری
اسلامپ
Slump Test
آزمون روانی بتن تازه با مخروط استاندارد. اسلامپ ۵-۱۰ سانتیمتر برای ستون مناسب است.
تست فشار بتن
Compression Test
آزمون مقاومت فشاری نمونه استوانهای بتن در ۲۸ روز بر اساس استاندارد ASTM C39.
گیرنداری بتن
Concrete Setting Test
اندازهگیری زمان شروع و پایان گیرش بتن با سوزنی ویکم.
حرارتنگاری
Thermography
تصویربرداری حرارتی با دوربین IR برای شناسایی پل حرارتی، رطوبت و عیوب عایق.
تست اولتراسونیک
Ultrasonic Test
آزمون غیرمخرب با امواج صوتی فرکانس بالا برای تشخیص ترک و حفره داخلی بتن.
تست اشعه ایکس
X-Ray Test
تصویربرداری رادیوگرافی از جوش و اتصالات فلزی برای شناسایی ترک.
تست مغناطیسی
Magnetic Particle Test
آزمون غیرمخرب برای تشخیص ترک سطحی در فولاد با ذرات مغناطیسی.
آزمون روانی
Flow Test
اندازهگیری روانی ملات یا بتن با میز جریان برای کنترل نسبت آب به سیمان.
هواسنجی بتن
Air Content Test
اندازهگیری درصد هوای محبوس در بتن با روش فشار یا حجم.
آزمون چگالی
Density Test
تعیین وزن مخصوص بتن تازه یا سختشده برای کنترل کیفیت.
نمونهگیری هسته
Core Sampling
گرفتن نمونه استوانهای از بتن سختشده با مغزهگیر برای آزمون مقاومت.
LEED، BREEAM، انرژی تجدیدپذیر
LEED
Leadership in Energy and Environmental Design
استاندارد بینالمللی ساختمان سبز آمریکایی. ۴ سطح: گواهی، نقره، طلا، پلاتین.
BREEAM
Building Research Establishment Environmental Assessment
استاندارد بریتانیایی ارزیابی زیستمحیطی ساختمان. قدیمیترین سیستم سبز.
انرژی تجدیدپذیر
Renewable Energy
انرژی از منابع طبیعی مثل خورشید، باد، زمینگرمایی. کاهش ردپای کربن.
ردپای کربن
Carbon Footprint
مجموع گازهای گلخانهای تولیدشده در چرخه عمر ساختمان. شاخص پایداری.
ساختمان پسیو
Passive House
ساختمان با مصرف انرژی بسیار پایین (کمتر از ۱۵ kWh/m²/سال) با عایقبندی قوی.
ساختمان صفر-انرژی
Zero Energy Building
ساختمانی که کل انرژی مصرفی خود را از منابع تجدیدپذیر رویسایت تأمین میکند.
پنل خورشیدی
Solar Panel
صفحه فتوولتائیک برای تبدیل نور خورشید به برق. کاهش هزینه برق در بلندمدت.
جمعآوری آب باران
Rainwater Harvesting
سیستم جمعآوری و ذخیره آب باران از بام برای آبیاری و مصرف غیرشرب.
روف گاردن
Roof Garden
باغ روی پشتبام برای کاهش اثر جزیره گرمایی شهر و بهبود عایق بام.
مصالح بازیافتی
Recycled Materials
استفاده از مصالح بازسازیشده مثل سنگ، چوب یا فولاد بازیافتی در ساخت.
مرمت، بازیابی، تقویت، ترمیم
مرمت
Restoration
بازسازی بنای تاریخی با حفظ اصالت و استفاده از مصالح سازگار.
بازیابی
Recovery
فرآیند بازگرداندن سازه یا المان به حالت اولیه و عملکرد قبلی.
تقویت سازه
Structural Strengthening
افزایش ظرفیت باربر المانهای سازهای با CFRP، ژاکت یا فولاد.
ترمیم
Repair
رفع آسیبهای سطحی یا عمقی المان ساختمانی مثل ترک، فروریختگی یا خوردگی.
CFRP
Carbon Fiber Reinforced Polymer
ورق یا نوار الیاف کربنی برای تقویت سازههای بتنی یا فلزی. سبک و مقاوم.
تثبیت خاک
Soil Stabilization
بهبود مقاومت خاک با تزریق سیمان، رزین یا ژئوسنتتیک برای جلوگیری از ریزش.
ضدآبیسازی
Waterproofing
اعمال پوشش ضد رطوبت روی بام، استخر، حمام و فونداسیون.
بازسازی کاربری
Adaptive Reuse
تغییر کاربری ساختمان قدیمی با حفظ سازه اصلی. مثلاً تبدیل کارخانه به مرکز خرید.
لولاینگ، تئودولیت، شیبمتر
لولاینگ
Leveling
اندازهگیری اختلاف ارتفاع نقاط با دستگاه لول برای تعیین تراز فونداسیون.
تئودولیت
Theodolite
دستگاه اندازهگیری دقیق زاویههای افقی و عمودی در نقشهبرداری.
توتال استیشن
Total Station
دستگاه ترکیبی تئودولیت الکترونیکی و فاصلهیاب لیزری برای نقشهبرداری دقیق.
سانتریج
Centring
عمل تراز کردن و متمرکز کردن دستگاه نقشهبرداری روی نقطه مرجع.
شیبمتر
Inclinometer
دستگاه اندازهگیری شیب سطح یا المان نسبت به افق.
GPS نقشهبرداری
Surveying GPS
گیرنده ماهوارهای با دقت میلیمتری برای تعیین مختصات نقاط.
بنتا
Plumb Bob
وزنه مخروطی برای تعیین قائم بودن دیوار یا ستون.
آزمون نفوذ استاندارد (SPT)
Standard Penetration Test
آزمون میدانی برای تعیین مقاومت و طبقهبندی خاک با شمارش ضربه.
مخروط صوتی
Cone Penetration Test (CPT)
آزمون پیوسته نفوذ مخروط در خاک برای تعیین مقاومت و چسبندگی.
بیمه آتشسوزی، خسارت شخص ثالث
بیمه آتشسوزی
Fire Insurance
بیمهای که خسارت ناشی از آتشسوزی ساختمان و محتویات را پوشش میدهد.
بیمه خسارت شخص ثالث
Third-Party Liability Insurance
بیمهای که خسارت به اشخاص ثالث در حین ساخت را جبران میکند. الزامی برای پروژهها.
بیمه کارگاهی
Contractor's All Risk (CAR)
بیمه همهخطر پیمانکار که خسارت پروژه، تجهیزات و کارگران را پوشش میدهد.
بیمه مهندسی
Engineering Insurance
بیمه تخصصی پروژههای مهندسی، تجهیزات و ماشینآلات.
ضمانتنامه حسن انجام کار
Performance Bond
سند بانکی که تضمین میکند پیمانکار کار را طبق قرارداد تمام میکند.
ضمانتنامه شرکت در مناقصه
Tender Bond
ضمانت بانکی برای شرکت در مناقصه که در صورت برنده شدن باید جایگزین شود.
بیمه زلزله
Earthquake Insurance
بیمه تخصصی خسارت زلزله. در ایران از طریق صندوق بیمه خسارت زلزله ارائه میشود.
ارزیابی ریسک
Risk Assessment
فرآیند شناسایی، تحلیل و اولویتبندی خطرات پروژه برای کاهش اثر.
رمپ، آسانسور معلولین، دسترسپذیری
رمپ
Ramp
سطح شیبدار برای دسترسی ویلچر به ساختمان. شیب استاندارد ۱:۱۲ (۸٪).
آسانسور معلولین
Wheelchair-Accessible Elevator
آسانسور با ابعاد بزرگتر (۱.۱×۱.۴م) و دکمههای پایین برای دسترسی ویلچر.
دسترسپذیری
Accessibility
طراحی فضا و المانها برای استفاده همه از جمله معلولان و سالمندان.
تاکتایل
Tactile Paving
کفپوش برجسته برای راهنمایی نابینایان در پیادهرو و ساختمانهای عمومی.
توالت معلولین
Accessible Toilet
سرویس بهداشتی با ابعاد بزرگ و دستگیرههای فلزی برای استفاده ویلچری.
پارکینگ معلولین
Accessible Parking
پارکینگ اضافهعرض با علامت بینالمللی معلولین. یکی به ازای هر ۲۵ جایگاه.
در اضطراری
Accessible Emergency Exit
خروجی اضطراری با عرض حداقل ۹۰ سانتیمتر و بدون پله برای دسترسی همه.
علائم برجیل
Braille Signage
تابلوهای بریل برای نابینایان در کنار درها، آسانسور و سرویسها.
بتن خودتراکم، نانومواد، شیشه هوشمند
بتن خودتراکم
Self-Compacting Concrete (SCC)
بتن روان که بدون ویبره خود را در قالب پر میکند. مناسب مقاطع پرآرماتور.
بتن الیافی
Fiber Reinforced Concrete
بتن با الیاف فولادی، پلاستیکی یا شیشهای برای افزایش مقاومت کششی و کنترل ترک.
بتن سبک
Lightweight Concrete
بتن با سنگدانه سبک (لیکا، پرلیت) برای کاهش وزن سقف و دیوار.
نانومواد
Nanomaterials
مواد در ابعاد نانو مانند نانوسیلیس برای بهبود خواص بتن، عایق یا رنگ.
شیشه هوشمند
Smart Glass
شیشهای که شفافیت یا رنگ خود را با اعمال ولتاژ یا حرارت تغییر میدهد. کنترل حرارت و خصوصیت.
بتن شفاف
Translucent Concrete
بتن با الیاف نوری که عبور نور را ممکن میکند. برای دیوار دکوراتیو.
بتن چاپی
Stamped Concrete
بتن با طرح و رنگ شبیه سنگ، آجر یا چوب. برای پیادهرو و محوطه.
فولاد گالوانیزه
Galvanized Steel
فولاد با پوشش روی برای مقاومت در برابر خوردگی. در پروفیل و ورق نما.
کلاه ایمنی، کمربند ایمنی، داربست، لیفان
کلاه ایمنی
Hard Hat
الزام قانونی برای همه کارگران ساختمانی. محافظ سر در برابر ضربه و سقوط مصالح.
کمربند ایمنی
Safety Harness
تجهیزات محافظ برای کار در ارتفاع. شامل هارنس، لنیارد و مهار.
داربست
Scaffolding
ساختار موقت فلزی برای دسترسی به ارتفاع. باید با پایه و مهار ایمن شود.
لیفان
Lifeline
نجاتگر و طناب ایمنی برای کارگران ارتفاع. باید به نقطه مستحکم متصل شود.
دستکش کار
Work Gloves
دستکش مقاوم برای محافظت دست از خراش، مواد شیمیایی و حرارت.
عینک ایمنی
Safety Goggles
عینک محافظ برای جلوگیری از ورود ذرات، گرد و غبار و ترکش به چشم.
ماسک تنفسی
Respirator Mask
ماسک فیلترکننده گرد و غبار، گازها و بخارات شیمیایی. برای کار با سیمان و رنگ.
چکمه ایمنی
Safety Boots
چکمه فولادی نیمپا و ضد لغزش برای محافظت پا در کارگاه.
گوشی ایمنی
Ear Protection
گوشی یا ایمپلگ برای کاهش صدای دستگاههای کارگاهی بالای ۸۵ دسیبل.
مالکیت مشاع، حق ارتفاق، نزول، مالالجوار
مالکیت مشاع
Joint Ownership
مالکیت مشترک چند نفر بر یک ملک یا بخش مشترک ساختمان مثل حیاط، پارکینگ.
حق ارتفاق
Easement Right
حق عبور یا استفاده از ملک دیگری برای دسترسی، نورگیری یا تهویه.
نزول
Leasehold
قرارداد اجاره بلندمدت ملک با حق انتقال به ورثه. معمولاً تا ۹۹ سال.
مالالجوار
Neighbor's Right
حق همسایه در مورد دیوار مشترک، نورگیری و دسترسی. در ماده ۱۲ قانون مدنی.
وقف
Endowment
حبس ملک برای خیر عمومی و تخصیص منافع آن به مصرف خاص.
وصیت
Will
سند انتقال ملک پس از مرگ. حداکثر یکسوم اموال در وصیت تملیکی قابل اجراست.
تقسیمنامه
Partition Deed
سند قانونی تقسیم ملک مشاع بین مالکان.
حق پیشخرید
Pre-emption Right
حق قانونی شریک در خرید سهم شریک دیگر قبل از فروش به شخص ثالث.
درباره فرهنگ لغات
- • تعداد کل اصطلاحات: ۲۵۶
- • تعداد دستهبندی: ۲۶
- • هر اصطلاح شامل: معادل انگلیسی + تعریف فارسی
- • قابلیت جستوجو در عبارت، معادل انگلیسی و تعریف
- • بر اساس آییننامه ملی ساختمان و استانداردهای صنعت ساختمان ایران
فرهنگ لغات کامل ساختمان شامل چه اصطلاحاتی است؟
این فرهنگ شامل ۲۵۷ اصطلاح تخصصی ساختمان در ۲۶ دسته است: سازه و فونداسیون، مصالح، بتن، بنایی، نما، تأسیسات مکانیکی و برقی، سقف، عایق، نازککاری، قانونی، مدیریت، ایمنی، پیشساخته، و... هر اصطلاح شامل معادل انگلیسی و تعریف فارسی است.
چگونه از این فرهنگ استفاده کنم؟
میتوانید با جستوجوی کلمه کلیدی (فارسی یا انگلیسی) اصطلاح مورد نظر را پیدا کنید. همچنین میتوانید بر اساس دستهبندی (۲۶ دسته) اصطلاحات را مرور کنید. برای جستوجوی سریع، در کادر جستوجو کلمهای از اصطلاح را وارد کنید.
آیا این فرهنگ به جای فرهنگ لغات سازمان نظام مهندسی قابل استفاده است؟
این فرهنگ مرجع آموزشی برای پیمانکاران، مالکان و دانشجویان است. برای ارجاع رسمی، باید از فرهنگ لغات سازمان نظام مهندسی یا آییننامه ملی ساختمان استفاده کنید. این فرهنگ به عنوان راهنمای سریع برای درک اصطلاحات تخصصی طراحی شده است.
آیا اصطلاحات جدید اضافه میشود؟
بله، این فرهنگ به طور دورهای با اصطلاحات جدید (مثل بتن خودتراکم، BIM، LED، تکیهگاه لرزهگیر) بهروزرسانی میشود. اگر اصطلاحی را پیدا نکردید، از طریق صفحه تماس با ما پیشنهاد اضافهشدن آن را ارسال کنید.