فرهنگ لغات کامل ساختمان

فرهنگ لغات کامل ساختمان (۲۵۷ اصطلاح)

۲۵۷ اصطلاح تخصصی ساختمان در ۲۶ دسته — جست‌وجوی سریع بر اساس کلمه یا دسته‌بندی. هر اصطلاح شامل معادل انگلیسی و تعریف فارسی است.

دسته: همه دسته‌ها
۲۵۶ اصطلاح یافت شد
سازه و فونداسیون۱۴ اصطلاح

اصطلاحات سازه، فونداسیون، اسکلت

فونداسیون

Foundation

پی ساختمان که بار کل سازه را به زمین منتقل می‌کند. انواع: نواری، منفرد، رفو، شمع‌گیری.

پی نواری

Strip Footing

فونداسیون نواری که زیر دیوارهای باربر اجرا می‌شود. رایج برای ساختمان‌های کم‌طبقه.

پی منفرد

Isolated Footing

فونداسیون مجزا زیر هر ستون. مناسب ساختمان‌های با ستون‌های دور از هم.

رفو

Raft Foundation

فونداسیون دال بتنی یکپارچه که کل سطح ساختمان را پوشش می‌دهد. مناسب زمین‌های ضعیف.

شمع‌گیری

Piling

اجرا شمع بتنی یا فلزی در زمین برای انتقال بار به لایه‌های مقاوم عمیق.

اسکلت

Skeleton

سازه باربر ساختمان شامل ستون‌ها، تیرها و سقف. انواع: فلزی، بتنی.

ستون

Column

المان قائم باربر که بار سقف و طبقات را به فونداسیون منتقل می‌کند.

تیر

Beam

المان افقی باربر که بار سقف را به ستون‌ها منتقل می‌کند.

تیرچه

Joist

المان فلزی یا بتنی با مقطع T که در سقف‌های تیرچه بلوک استفاده می‌شود.

دیوار برشی

Shear Wall

دیوار بتنی مسلح که بار جانبی زلزله را تحمل می‌کند. در ساختمان‌های بلند ضروری است.

بادبند

Bracing

المان فلزی مورب که در قاب‌های فلزی برای مقاومت در برابر نیروهای جانبی نصب می‌شود.

اتصال صلب

Rigid Connection

اتصال ستون به تیر که چرخش را محدود می‌کند. در قاب‌های صلب استفاده می‌شود.

کانتور

Contour

خطوط هم‌ارتفاع روی نقشه توپوگرافی برای نمایش شیب زمین.

ژئوتکنیک

Geotechnics

بررسی خاک و سنگ برای طراحی فونداسیون و بررسی مقاومت زمین.

مصالح۲۲ اصطلاح

مصالح ساختمانی و اجزای تشکیل‌دهنده

میلگرد آجدار

Deformed Rebar

فولاد مسلح با برجستگی سطحی برای چسبندگی بهتر به بتن. مصرف: ۴۵-۶۰ کیلو در هر مترمربع.

میلگرد ساده

Plain Rebar

فولاد مسلح بدون برجستگی. برای خم‌کاری و بست‌ها استفاده می‌شود.

تیرآهن

I-Beam

پروفیل فولادی با مقطع I برای ساخت اسکلت فلزی. سایزهای IPE 12 تا 30 رایج است.

ناودانی

Channel

پروفیل فولادی با مقطع U برای سازه‌های فلزی و اتصالات.

قوطی

Box Section

پروفیل فولادی توپر با مقطع مستطیل یا مربع. برای ستون‌ها و قاب‌ها.

ورق فولادی

Steel Plate

ورق‌های فولادی با ضخامت ۲ تا ۵۰ میلی‌متر برای ساخت اتصالات و گسل.

سیمان پرتلند

Portland Cement

چسباننده اصلی بتن و ملات. انواع: تیپ ۱ تا ۵ با کاربردهای متفاوت.

سیمان تیپ ۲

Type 2 Cement

سیمان با مقاومت متوسط در برابر سولفات. برای مناطق با خاک سولفاتی.

سیمان تیپ ۵

Type 5 Cement

سیمان ضد سولفات برای مناطق با خاک به شدت سولفاتی.

گچ ساختمانی

Gypsum Plaster

پودر گچ برای سفیدکاری و اندود دیوار. از معادن گچ سمنان تهیه می‌شود.

آهک

Lime

ماده چسباننده سنتی برای اندود و ملات. مصرفش کاهش یافته ولی هنوز در روستا استفاده می‌شود.

ماسه شسته

Washed Sand

ماسه تمیز شده از مواد آلی. مصرف در بتن و ملات. قیمت: ~۱.۰۵M/m³.

شن بتن

Gravel

سنگدانه درشت (۵-۲۵mm) برای بتن. مصرف: ۰.۸-۱ م³ در هر م³ بتن.

کرومیت

Chromite Sand

ماسه سنگ آهکی مخصوص ملات‌های خاص. مقاوم در برابر حرارت.

آجر نسوز

Fire Brick

آجر مقاوم به حرارت بالا. برای کوره، شومینه و نما.

سفال

Hollow Block

بلوک توخالی سفالی برای دیوارچینی سبک. ابعاد: ۱۰×۲۰×۴۰.

بلوک سیمانی

Concrete Block

بلوک بتنی توخالی یا توپر برای دیوارهای غیرباربر.

تراورتن

Travertine

سنگ آهکی متخلخل برای نما و کف. معادن ایران از غنی‌ترین جهان.

مرمریت

Marble

سنگ آهکی متراکم لوکس برای نما و کف. حساس به اسید.

گرانیت

Granite

سنگ آذرین بسیار مقاوم برای کف و پله. قیمت بالا.

ام‌دی‌اف

MDF

صفحه فشرده چوبی با دانسیته متوسط. برای کابینت و درب.

هایگلاس

High Gloss

روکش براق برای MDF. ظاهر لوکس ولی حساس به خط‌وخش.

بتن و بتن‌آرایی۱۲ اصطلاح

اصطلاحات بتن، آرماتور، بتن‌ریزی

بتن

Concrete

مخلوط سیمان + شن + ماسه + آب. مصالح اصلی ساختمان. قیمت: ~۱۴M/m³.

بتن‌آرایی

Reinforcement

قرار دادن میلگرد در بتن برای افزایش مقاومت کششی.

بتن مگر

Lean Concrete

بتن ضعیف (C15) زیر فونداسیون برای تسطیح و جداسازی.

درجه بتن C25

C25 Concrete

بتن با مقاومت فشاری ۲۵۰ کیلوگرم بر سانتی‌متر مربع در ۲۸ روز. استاندارد برای ساختمان مسکونی.

اسلامپ

Slump

آزمون روانی بتن. اسلامپ ۵-۱۰ سانتی‌متر مناسب برای ستون، ۱۰-۱۵ برای سقف.

قالب‌بندی

Formwork

ساخت قالب موقت چوبی یا فلزی برای نگه داشتن بتن تا گیرش.

گرتینگ

Curing

عمل‌آوری بتن با آب یا پوشش برای جلوگیری از تبخیر سریع.

ویبره

Vibration

لرزاننده بتن برای خروج حباب هوا و تراکم بهتر.

بتن‌ریزی

Concrete Pouring

ریختن بتن در قالب و تراکم آن.

پوزولان

Pozzolan

ماده افزودنی معدنی که با آهک واکنش داده و خاصیت سیمانی می‌گیرد.

افزودنی بتن

Concrete Admixture

مواد شیمیایی افزودنی: روان‌کننده، ضدیخ، تسریع‌کننده گیرش.

عامل هوازا

Air Entraining Agent

افزودنی که حباب ریز هوا در بتن ایجاد می‌کند برای مقاومت در برابر یخبندان.

بنایی و دیوار۵ اصطلاح

آجر، بلوک، دیوارچینی

دیوارچینی

Bricklaying

اجرای دیوار با آجر یا بلوک و ملات سیمانی یا گچ.

ملات

Mortar

مخلوط سیمان + ماسه + آب (یا گچ) برای چسباندن آجر و بلوک.

اندود

Plaster Coat

پوشش روی دیوار آجری با ملات سیمانی یا گچ برای تسطیح.

بندکشی

Jointing

پر کردن بین آجرهای نما با ملات رنگی برای زیبایی و آب‌بندی.

دال بتنی

Concrete Slab

سقف بتنی مسلح یکپارچه. ضخامت ۱۵-۲۰ سانتی‌متر.

نما و نازک‌کاری۶ اصطلاح

نما، سنگ، سرامیک، نازک‌کاری

سفت‌کاری

Rough Work

مرحله اولیه ساخت: فونداسیون، اسکلت، دیوارچینی. قبل از نازک‌کاری.

نازک‌کاری

Finishing

مرحله نهایی: گچ‌کاری، کاشی، رنگ، کف‌پوش، نما.

نماکاری

Façade Work

اجرای نمای ساختمان با سنگ، آجر، کامپوزیت یا شیشه.

کرتین وال

Curtain Wall

نمای شیشه‌ای آلومینیومی بدون باربر. برای ساختمان‌های تجاری مدرن.

کامپوزیت

Composite Panel

پنل آلومینیومی با هسته پلیمری برای نمای مدرن.

روشویی سنگ

Stone Sub-base

زیرسازی برای نصب سنگ نما با ملات سیمانی.

تاسیسات مکانیکی۱۳ اصطلاح

آب، فاضلاب، گرمایش، سرمایش

پکیج

Combi Boiler

دیگ گرمایش ترکیبی دیواری برای گرمایش مرکزی و آب گرم بهداشتی.

رادیاتور

Radiator

المان گرمایشی که گرما را به فضا منتقل می‌کند. انواع: پنلی، کاست‌آهن.

داکت اسپلیت

Ducted Split

سیستم سرمایش با کانال‌کشی برای توزیع هوای خنک. گرمایش اختیاری.

VRF

Variable Refrigerant Flow

سیستم پیشرفته سرمایش و گرمایش با کنترل مستقل هر واحد. لوکس.

چیلر

Chiller

دستگاه تولید آب سرد مرکزی برای سرمایش ساختمان‌های بزرگ.

برج خنک‌کننده

Cooling Tower

برج خنک‌کننده آب گرم چیلر با تبخیر. روی پشت‌بام نصب می‌شود.

فن‌کویل

Fan Coil Unit

المان توزیع هوای گرم/سرد در سیستم‌های چیلر. در سقف کاذب نصب می‌شود.

رایزر

Riser

لوله عمودی تاسیسات که آب/گاز/فاضلاب را بین طبقات توزیع می‌کند.

ونت

Vent Pipe

لوله تهویه فاضلاب برای جلوگیری از بوی بد و تعادل فشار.

چاه جذبی

Absorption Well

چاه برای جذب آب‌های سطحی و بارانی در محوطه.

سپتیک تانک

Septic Tank

مخزن تصفیه بی‌هوازی فاضلاب برای مناطق بدون شبکه شهری.

آب‌گرم‌کن خورشیدی

Solar Water Heater

سیستم گرمایش آب با انرژی خورشیدی. صرفه‌جو در بلندمدت.

پمپ آب

Water Pump

پمپ برای افزایش فشار آب در ساختمان‌های بلند.

تاسیسات برقی۱۲ اصطلاح

سیم‌کشی، تابلو، روشنایی، ایمنی

تابلو برق

Electrical Panel

جعبه توزیع برق با کلید مینیاتوری و فیوز برای محافظت مدارها.

کلید مینیاتوری

MCB

کلید محافظتی که در اثر اضافه‌بار یا اتصال کوتاه قطع می‌شود.

کلید اتوماتیک

MCCB

کلید قدرت برای جریان بالا. در تابلو اصلی استفاده می‌شود.

فیوز حرارتی

Thermal Fuse

محافظ در برابر اضافه‌بار حرارتی موتورها و تجهیزات.

FI / RCD

Residual Current Device

کلید محافظ جان در برابر نشت برق. ضروری در سرویس بهداشتی و فضای مرطوب.

ارت

Grounding

اتصال بدنه تجهیزات به زمین برای تخلیه نشت برق و ایمنی.

همبندی

Equipotential Bonding

اتصال تمام بخش‌های فلزی ساختمان به سیستم ارت.

لوله خرچنگی

Conduit

لوله پلاستیکی یا فلزی برای محافظت سیم‌کشی در دیوار و سقف.

سیم مسی

Copper Wire

هادی اصلی برق. سایز: ۱.۵ (روشنایی)، ۲.۵ (پریز)، ۴ (پریز قوی).

کابل

Cable

چند سیم در یک غلاف. برای مدارهای قدرت و فشار قوی.

UPS

Uninterruptible Power Supply

منبع تغذیه اضطراری برای قطع برق. برای آسانسور و سیستم‌های حیاتی.

اعلام حریق

Fire Alarm

سیستم تشخیص و اعلام حریق با حسگر دود و حرارت.

سقف و بام۹ اصطلاح

سقف، عایق، بام‌سازی

تیرچه بلوک

Joist-Block Slab

سقف رایج ایران با تیرچه‌های فلزی و بلوک‌های سفالی و بتن روی آن.

دال بتنی

Concrete Slab

سقف بتنی مسلح یکپارچه بدون تیرچه. برای دهانه‌های بزرگ.

وافل

Waffle Slab

سقف بتنی با شبکه برجستگی‌های مربعی. سبک و مقاوم.

سقف کاذب

False Ceiling

سقف دوم زیر سقف اصلی برای پوشاندن تاسیسات. انواع: کناف، رابیتس.

کناف

Gypsum Board Ceiling

سقف کاذب با صفحات گچی روی پروفیل فلزی. نصب سریع.

رابیتس

Lath Ceiling

سقف کاذب سنتی با توری فلزی و گچ. ارزان ولی زمان‌بر.

ایزوگام

Isogam

عایق رطوبتی بام از قیر + پوشش پلیمری. رایج‌ترین عایق بام ایران.

قیرگونی

Bitumen Membrane

عایق سنتی از قیر + گونی. هنوز در پروژه‌های اقتصادی استفاده می‌شود.

شینگل

Shingle

پوشش سقف شیروانی از قیر + الیاف. سبک و زیبا.

نازک‌کاری و دکوراسیون۷ اصطلاح

کف، دیوار، رنگ، در و پنجره

سفیدکاری

Whitewashing

پوشش نهایی دیوار با گچ نرم برای آماده‌سازی رنگ.

بتونه‌کاری

Puttying

پر کردن شکاف و شکستگی‌های دیوار قبل از رنگ.

کاغذ دیواری

Wallpaper

پوشش دیوار از کاغذ یا پلیمر چاپ‌شده. سریع و قابل تعویض.

پارکت

Parquet

کف‌پوش چوبی طبیعی. لوکس و گرم. نیاز به نگهداری دارد.

لمینت

Laminate Flooring

کف‌پوش چوبی صنعتی. اقتصادی و نصب سریع.

موزاییک

Mosaic Tile

کف‌پوش سیمانی کوچک. سنتی و ارزان. در حال منسوخ شدن.

سرامیک کف

Floor Ceramic

کف‌پوش از سرامیک پخته. مقاوم و متنوع.

قانونی و اداری۱۰ اصطلاح

پروانه، پایان کار، سند، عوارض

پروانه ساخت

Building Permit

مجوز قانونی شروع ساخت از شهرداری. مدارک: نقشه، کروکی، سند.

پایان کار

Completion Certificate

سندی که پس از اتمام ساخت صادر می‌شود. برای دریافت سند لازم است.

سند تفکیکی

Subdivision Deed

سند مالکیت مستقل هر واحد مسکونی پس از پایان کار.

عوارض شهرداری

Municipality Fees

هزینه قانونی به شهرداری برای پروانه، پایان کار و تفکیک.

نظام مهندسی

Engineering Organization

نهاد ناظر بر مهندسان. هزینه نظارت: ۱۳.۴M-۲۶.۴M بسته به طبقات.

نظارت

Supervision

کنترل کیفیت اجرای پروژه توسط مهندس ناظر.

مبحث ۱۷

Topic 17

بخشی از مقررات ملی ساختمان درباره ایمنی تاسیسات برقی.

مبحث ۱۶

Topic 16

بخشی از مقررات ملی درباره تاسیسات مکانیکی.

تراکم

Density / FAR

نسبت مساحت قابل ساخت به مساحت زمین. مثلاً ۶۰٪ تراکم.

سطح اشغال

Footprint

درصد مساحت زمین که ساختمان روی آن ساخته می‌شود.

مدیریت پروژه۸ اصطلاح

قرارداد، نظارت، برنامه‌ریزی

گانت چارت

Gantt Chart

نمودار زمان‌بندی پروژه با نمایش شروع و پایان هر فعالیت.

مسیر بحرانی

Critical Path

طولانی‌ترین زنجیره فعالیت‌های پروژه که تأخیر در آن‌ها کل پروژه را عقب می‌اندازد.

milestone

نقطه عطف

تاریخ کلیدی پروژه مثل تکمیل فونداسیون یا پایان سفت‌کاری.

صورت‌وضعیت

Progress Statement

گزارش دوره‌ای از کار انجام‌شده و هزینه مصرفی برای پرداخت به پیمانکار.

دستورکار تغییر

Change Order

سند رسمی تغییر در دامنه پروژه (افزوده/کاسته) با محاسبه هزینه.

پیمان

Contract

قرارداد بین کارفرما و پیمانکار با مشخص بودن کار، هزینه و زمان.

ضمانت‌نامه

Guarantee Bond

سند بانکی که تضمین حسن انجام کار یا پیش‌پرداخت است.

تحویل موقت

Provisional Handover

تحویل اولیه پروژه با دوره تضمین. قبل از تحویل قطعی.

ایمنی۸ اصطلاح

ایمنی کار، آتش‌نشانی، زلزله

کلاه ایمنی

Hard Hat

الزام قانونی برای همه کارگران ساختمانی. محافظ سر در برابر ضربه.

داربست

Scaffolding

ساختار موقت فلزی برای دسترسی به ارتفاع. باید مهار شود.

شبک ایمنی

Safety Net

توری محافظ زیر داربست برای جلوگیری از سقوط افراد و مصالح.

مهار آتش‌سوزی

Fireproofing

پوشش مقاوم به آتش برای اسکلت فلزی. معمولاً با ملات یا رنگ.

سیستم آتش‌نشانی

Fire Suppression

شامل لوله‌کشی خشک/تر، کپسول، ایستگاه پمپاژ، سیستم اعلام حریق.

خروج اضطراری

Emergency Exit

مسیر خروجی مخصوص مواقع اضطراری. باید روشن و بدون مانع باشد.

مقاوم‌سازی زلزله

Seismic Retrofit

تقویت سازه‌های قدیمی در برابر زلزله با ژاکت ستون، دیوار برشی.

ژاکت ستون

Column Jacketing

افزایش مقطع ستون با بتن و آرماتور اضافی برای مقاوم‌سازی.

سازه پیش‌ساخته۱۰ اصطلاح

پری‌فاب، ساندویچ پنل، دال پیش‌تنیده

پری‌فاب

Prefabricated

ساختمان پیش‌ساخته‌ای که اجزای آن در کارخانه تولید و در سایت مونتاژ می‌شود. کاهش زمان ساخت تا ۵۰٪.

ساندویچ پنل

Sandwich Panel

پانل سه لایه با دو ورق فلزی و هسته عایق پلی‌اورتان یا پلی‌استایرن. برای دیوار و سقف صنعتی.

ووکن

Woken

پانل دیواری پیش‌ساخته سبک با اسکلت فلزی و پوشش سیمانی. رایج در سوله‌ها و انبارها.

وافل بتن

Waffle Concrete

سیستم سقف بتنی با شبکه برجستگی‌های مربعی. سبک، مقاوم، مناسب دهانه‌های بزرگ.

دال پیش‌تنیده

Pre-stressed Slab

دال بتنی که کابل‌های فولادی قبل از بارگذاری کشیده شده‌اند. افزایش ظرفیت باربر.

پانل ۳دی

3D Panel

پانل پیش‌ساخته با شبکه میلگرد دو طرفه و هسته پلی‌استایرن. سبک و عایق.

اتاق پیش‌ساخته

Prefabricated Room

واحد کامل ساخته‌شده در کارخانه (کمدی، بهداشتی). نصب سریع و قابل جابجایی.

خانه متحرک

Mobile Home

خانه پیش‌ساخته قابل حمل روی شاسی چرخ‌دار. رایج در اروپا و آمریکا.

کانتینر مسکونی

Container Home

تبدیل کانتینر باربری به واحد مسکونی. اقتصادی و سریع، مناسب کارگاه‌ها.

المان پیش‌ساخته بتنی

Precast Concrete Element

تیر، ستون یا دال بتنی تولیدشده در کارخانه و نصب‌شده در سایت. کاهش زمان ساخت.

تاسیسات پیشرفته۱۱ اصطلاح

BMS، ایرو هندلر، دمپر، کویل

BMS

Building Management System

سیستم مدیریت هوشمند ساختمان برای کنترل تاسیسات، روشنایی، امنیت و انرژی.

هوارسان

Air Handling Unit (AHU)

واحد هوارسان مرکزی که هوای تازه را فیلتر، گرم یا خنک کرده و به فضاهای داخلی می‌فرستد.

اگزاست فن

Exhaust Fan

فن تخلیه هوای آلوده یا مرطوب از فضاهایی مانند آشپزخانه، سرویس بهداشتی و پارکینگ.

دمپر

Damper

پره قابل تنظیم در کانال تهویه برای کنترل جریان هوا و فشار.

ایرو هندلر

Air Handler

واحد هواساز شامل فن، فیلتر، کویل و کانال. در سیستم‌های مرکزی تهویه استفاده می‌شود.

کویل

Coil

لوله مارپیچی که آب گرم یا سرد از آن عبور می‌کند تا هوای اطراف را گرم یا خنک کند.

داکت کانال

Duct

مسیر توزیع هوای گرم، سرد یا تازه در ساختمان. انواع: فلزی گالوانیزه، فایبرگلاس، انعطاف‌پذیر.

هیتر

Heater Unit

المان گرمایشی مستقل که هوای محیط را با المان الکتریکی یا آب گرم گرم می‌کند.

هیتر برقی

Electric Heater

گرم‌کننده هوای مستقل با مصرف برق. مناسب فضاهای کوچک یا موقت.

هواکش صنعتی

Industrial Fan

فن بزرگ برای تهویه سوله، کارخانه و فضاهای صنعتی. ظرفیت بالا و صدای زیاد.

هواکش سقفی

Ceiling Fan

فن سقفی برای چرخش هوا و کاهش حس گرما. کم‌مصرف و رایج در منازل.

عایق‌کاری تخصصی۱۰ اصطلاح

پشم سنگ، فوم پلی‌استایرن، عایق بازتابی

پشم سنگ

Rock Wool

عایق حرارتی و صوتی از الیاف معدنی سنگ بازالت. مقاوم به آتش تا ۱۰۰۰ درجه.

پشم شیشه

Glass Wool

عایق حرارتی و صوتی از الیاف شیشه بازیافتی. سبک، ارزان و غیرقابل اشتعال.

فوم پلی‌استایرن

Polystyrene Foam (EPS/XPS)

عایق حرارتی سبک از پلیمر استایرن. انواع: منبسط (EPS) و اکسترود (XPS).

فوم پلی‌اورتان

Polyurethane Foam (PU)

عایق پاششی یکپارچه برای سقف و دیوار. عایق حرارتی و رطوبتی عالی.

عایق بازتابی

Reflective Insulation

ورق آلومینیومی که گرما را بازتاب می‌دهد. مؤثر در فضاهای گرم.

عایق سلولزی

Cellulose Insulation

عایق طبیعی از کاغذ بازیافتی. سازگار با محیط‌زیست، مقاوم در برابر حشرات.

فوم پلی‌ایزوسیانورات

Polyisocyanurate (PIR)

عایق حرارتی پیشرفته با ضریب هدایت پایین. رایج در سقف‌های صنعتی.

ورق قیرلایی

Bituminous Membrane

عایق رطوبتی غلتکی از قیر اصلاح‌شده با پلیمر. روی بام و فونداسیون.

عایق نانو

Nano Insulation

پوشش نانوتکنولوژی ضد رطوبت و حرارتی. نازک و بسیار مؤثر.

عایق صوتی

Acoustic Insulation

موادی مثل پشم سنگ، فوم یا پانل آکوستیک برای کاهش انتقال صدا.

کف‌سازی۱۰ اصطلاح

موزاییک، کائوچو، اپوکسی، پلی‌اورتان

موزاییک

Mosaic

کف‌پوش سیمانی با ابعاد کوچک (۲۰×۲۰ یا ۲۵×۲۵). سنتی و ارزان. در حال منسوخ شدن.

کائوچو

Rubber Flooring

کف‌پوش لاستیکی انعطاف‌پذیر. مناسب باشگاه، اتاق کودک و فضاهای ورزشی.

اپوکسی

Epoxy Flooring

کف‌پوش رزینی دو جزئی بدون درز. مقاوم، ضد آب، برای صنعتی و تجاری.

پلی‌اورتان

Polyurethane Flooring

کف‌پوش رزینی انعطاف‌پذیرتر از اپوکسی. مناسب برای فضاهای پرتردد و بیمارستانی.

رزین کف

Resin Flooring

کف‌پوش رزینی شفاف یا رنگی برای زیبایی و مقاومت. معمولاً روی بتن اجرا می‌شود.

پارکت چوبی

Wood Parquet

کف‌پوش چوب طبیعی با ظاهر گرم و لوکس. نیاز به نگهداری منظم دارد.

لمینت

Laminate

کف‌پوش صنعتی چوبی با روکش مقاوم. اقتصادی و نصب سریع.

وینیل

Vinyl Flooring

کف‌پوش پلاستیکی نازک و قابل انعطاف. ضد آب و اقتصادی.

گرانیت کف

Granite Floor

کف‌پوش سنگ گرانیت بسیار مقاوم و لوکس. برای لابی و فضاهای تجاری.

کفپوش پارکت صنعتی

Engineered Parquet

پارکت چندلایه با رویه چوب طبیعی و هسته تخته‌چسب. مقاوم در برابر رطوبت.

نما و دکوراسیون پیشرفته۱۰ اصطلاح

لوور، جر، تایل، گرانیت پاشنه، شاتکریت

لوور

Louver

پره‌های افقی یا عمودی فلزی/چوبی روی نما برای سایه‌اندازی و تهویه.

جر

GRC Panel

پانل بتنی مسلح با الیاف شیشه‌ای سبک. برای فرم‌های منحنی نما.

تایل نما

Facade Tile

کاشی یا سرامیک خاص نما با ابعاد بزرگ و رنگ‌بندی متنوع.

گرانیت پاشنه

Granite Plinth

نوار سنگی پایین دیوار نما برای محافظت از رطوبت و ضربه.

شاتکریت

Shotcrete

بتن پاششی با فشار بالا روی سطح یا قالب. برای دیوار حائل و نمای سنگی.

نما کامپوزیت

Composite Facade

پانل آلومینیومی با هسته پلیمری برای نمای مدرن. سبک و متنوع.

سنگ‌فرش خارجی

Outdoor Stone Paving

کف‌پوش سنگی فضای باز مثل محوطه، پیاده‌رو و پارکینگ روباز.

پنل هاشور

Hash Panel

پانل نما با طرح‌های هندسی برجسته برای تزئین.

نمای آجری

Brick Facade

نما با آجر نما یا آجر دست‌ساز سنتی. حس گرما و اصالت ایرانی.

نمای چوبی

Wooden Facade

پوشش چوبی خارجی برای ویلا و سازه‌های کوهستانی. نیاز به نگهداری.

آزمایش و کنترل کیفیت۱۱ اصطلاح

اسلامپ، تست فشار، حرارت‌نگاری

اسلامپ

Slump Test

آزمون روانی بتن تازه با مخروط استاندارد. اسلامپ ۵-۱۰ سانتی‌متر برای ستون مناسب است.

تست فشار بتن

Compression Test

آزمون مقاومت فشاری نمونه استوانه‌ای بتن در ۲۸ روز بر اساس استاندارد ASTM C39.

گیرنداری بتن

Concrete Setting Test

اندازه‌گیری زمان شروع و پایان گیرش بتن با سوزنی ویکم.

حرارت‌نگاری

Thermography

تصویربرداری حرارتی با دوربین IR برای شناسایی پل حرارتی، رطوبت و عیوب عایق.

تست اولتراسونیک

Ultrasonic Test

آزمون غیرمخرب با امواج صوتی فرکانس بالا برای تشخیص ترک و حفره داخلی بتن.

تست اشعه ایکس

X-Ray Test

تصویربرداری رادیوگرافی از جوش و اتصالات فلزی برای شناسایی ترک.

تست مغناطیسی

Magnetic Particle Test

آزمون غیرمخرب برای تشخیص ترک سطحی در فولاد با ذرات مغناطیسی.

آزمون روانی

Flow Test

اندازه‌گیری روانی ملات یا بتن با میز جریان برای کنترل نسبت آب به سیمان.

هواسنجی بتن

Air Content Test

اندازه‌گیری درصد هوای محبوس در بتن با روش فشار یا حجم.

آزمون چگالی

Density Test

تعیین وزن مخصوص بتن تازه یا سخت‌شده برای کنترل کیفیت.

نمونه‌گیری هسته

Core Sampling

گرفتن نمونه استوانه‌ای از بتن سخت‌شده با مغزه‌گیر برای آزمون مقاومت.

محیط‌زیست و سبز۱۰ اصطلاح

LEED، BREEAM، انرژی تجدیدپذیر

LEED

Leadership in Energy and Environmental Design

استاندارد بین‌المللی ساختمان سبز آمریکایی. ۴ سطح: گواهی، نقره، طلا، پلاتین.

BREEAM

Building Research Establishment Environmental Assessment

استاندارد بریتانیایی ارزیابی زیست‌محیطی ساختمان. قدیمی‌ترین سیستم سبز.

انرژی تجدیدپذیر

Renewable Energy

انرژی از منابع طبیعی مثل خورشید، باد، زمین‌گرمایی. کاهش ردپای کربن.

ردپای کربن

Carbon Footprint

مجموع گازهای گلخانه‌ای تولیدشده در چرخه عمر ساختمان. شاخص پایداری.

ساختمان پسیو

Passive House

ساختمان با مصرف انرژی بسیار پایین (کمتر از ۱۵ kWh/m²/سال) با عایق‌بندی قوی.

ساختمان صفر-انرژی

Zero Energy Building

ساختمانی که کل انرژی مصرفی خود را از منابع تجدیدپذیر روی‌سایت تأمین می‌کند.

پنل خورشیدی

Solar Panel

صفحه فتوولتائیک برای تبدیل نور خورشید به برق. کاهش هزینه برق در بلندمدت.

جمع‌آوری آب باران

Rainwater Harvesting

سیستم جمع‌آوری و ذخیره آب باران از بام برای آبیاری و مصرف غیرشرب.

روف گاردن

Roof Garden

باغ روی پشت‌بام برای کاهش اثر جزیره گرمایی شهر و بهبود عایق بام.

مصالح بازیافتی

Recycled Materials

استفاده از مصالح بازسازی‌شده مثل سنگ، چوب یا فولاد بازیافتی در ساخت.

حفاظت ساختمان۸ اصطلاح

مرمت، بازیابی، تقویت، ترمیم

مرمت

Restoration

بازسازی بنای تاریخی با حفظ اصالت و استفاده از مصالح سازگار.

بازیابی

Recovery

فرآیند بازگرداندن سازه یا المان به حالت اولیه و عملکرد قبلی.

تقویت سازه

Structural Strengthening

افزایش ظرفیت باربر المان‌های سازه‌ای با CFRP، ژاکت یا فولاد.

ترمیم

Repair

رفع آسیب‌های سطحی یا عمقی المان ساختمانی مثل ترک، فروریختگی یا خوردگی.

CFRP

Carbon Fiber Reinforced Polymer

ورق یا نوار الیاف کربنی برای تقویت سازه‌های بتنی یا فلزی. سبک و مقاوم.

تثبیت خاک

Soil Stabilization

بهبود مقاومت خاک با تزریق سیمان، رزین یا ژئوسنتتیک برای جلوگیری از ریزش.

ضدآبی‌سازی

Waterproofing

اعمال پوشش ضد رطوبت روی بام، استخر، حمام و فونداسیون.

بازسازی کاربری

Adaptive Reuse

تغییر کاربری ساختمان قدیمی با حفظ سازه اصلی. مثلاً تبدیل کارخانه به مرکز خرید.

نقشه‌برداری و زمین۹ اصطلاح

لول‌اینگ، تئودولیت، شیب‌متر

لول‌اینگ

Leveling

اندازه‌گیری اختلاف ارتفاع نقاط با دستگاه لول برای تعیین تراز فونداسیون.

تئودولیت

Theodolite

دستگاه اندازه‌گیری دقیق زاویه‌های افقی و عمودی در نقشه‌برداری.

توتال استیشن

Total Station

دستگاه ترکیبی تئودولیت الکترونیکی و فاصله‌یاب لیزری برای نقشه‌برداری دقیق.

سانتریج

Centring

عمل تراز کردن و متمرکز کردن دستگاه نقشه‌برداری روی نقطه مرجع.

شیب‌متر

Inclinometer

دستگاه اندازه‌گیری شیب سطح یا المان نسبت به افق.

GPS نقشه‌برداری

Surveying GPS

گیرنده ماهواره‌ای با دقت میلی‌متری برای تعیین مختصات نقاط.

بنتا

Plumb Bob

وزنه مخروطی برای تعیین قائم بودن دیوار یا ستون.

آزمون نفوذ استاندارد (SPT)

Standard Penetration Test

آزمون میدانی برای تعیین مقاومت و طبقه‌بندی خاک با شمارش ضربه.

مخروط صوتی

Cone Penetration Test (CPT)

آزمون پیوسته نفوذ مخروط در خاک برای تعیین مقاومت و چسبندگی.

مدیریت ریسک و بیمه۸ اصطلاح

بیمه آتش‌سوزی، خسارت شخص ثالث

بیمه آتش‌سوزی

Fire Insurance

بیمه‌ای که خسارت ناشی از آتش‌سوزی ساختمان و محتویات را پوشش می‌دهد.

بیمه خسارت شخص ثالث

Third-Party Liability Insurance

بیمه‌ای که خسارت به اشخاص ثالث در حین ساخت را جبران می‌کند. الزامی برای پروژه‌ها.

بیمه کارگاهی

Contractor's All Risk (CAR)

بیمه همه‌خطر پیمانکار که خسارت پروژه، تجهیزات و کارگران را پوشش می‌دهد.

بیمه مهندسی

Engineering Insurance

بیمه تخصصی پروژه‌های مهندسی، تجهیزات و ماشین‌آلات.

ضمانت‌نامه حسن انجام کار

Performance Bond

سند بانکی که تضمین می‌کند پیمانکار کار را طبق قرارداد تمام می‌کند.

ضمانت‌نامه شرکت در مناقصه

Tender Bond

ضمانت بانکی برای شرکت در مناقصه که در صورت برنده شدن باید جایگزین شود.

بیمه زلزله

Earthquake Insurance

بیمه تخصصی خسارت زلزله. در ایران از طریق صندوق بیمه خسارت زلزله ارائه می‌شود.

ارزیابی ریسک

Risk Assessment

فرآیند شناسایی، تحلیل و اولویت‌بندی خطرات پروژه برای کاهش اثر.

الزامات دسترسی۸ اصطلاح

رمپ، آسانسور معلولین، دسترس‌پذیری

رمپ

Ramp

سطح شیب‌دار برای دسترسی ویلچر به ساختمان. شیب استاندارد ۱:۱۲ (۸٪).

آسانسور معلولین

Wheelchair-Accessible Elevator

آسانسور با ابعاد بزرگ‌تر (۱.۱×۱.۴م) و دکمه‌های پایین برای دسترسی ویلچر.

دسترس‌پذیری

Accessibility

طراحی فضا و المان‌ها برای استفاده همه از جمله معلولان و سالمندان.

تاکتایل

Tactile Paving

کف‌پوش برجسته برای راهنمایی نابینایان در پیاده‌رو و ساختمان‌های عمومی.

توالت معلولین

Accessible Toilet

سرویس بهداشتی با ابعاد بزرگ و دستگیره‌های فلزی برای استفاده ویلچری.

پارکینگ معلولین

Accessible Parking

پارکینگ اضافه‌عرض با علامت بین‌المللی معلولین. یکی به ازای هر ۲۵ جایگاه.

در اضطراری

Accessible Emergency Exit

خروجی اضطراری با عرض حداقل ۹۰ سانتی‌متر و بدون پله برای دسترسی همه.

علائم برجیل

Braille Signage

تابلوهای بریل برای نابینایان در کنار درها، آسانسور و سرویس‌ها.

مصالح نوین۸ اصطلاح

بتن خودتراکم، نانومواد، شیشه هوشمند

بتن خودتراکم

Self-Compacting Concrete (SCC)

بتن روان که بدون ویبره خود را در قالب پر می‌کند. مناسب مقاطع پرآرماتور.

بتن الیافی

Fiber Reinforced Concrete

بتن با الیاف فولادی، پلاستیکی یا شیشه‌ای برای افزایش مقاومت کششی و کنترل ترک.

بتن سبک

Lightweight Concrete

بتن با سنگدانه سبک (لیکا، پرلیت) برای کاهش وزن سقف و دیوار.

نانومواد

Nanomaterials

مواد در ابعاد نانو مانند نانوسیلیس برای بهبود خواص بتن، عایق یا رنگ.

شیشه هوشمند

Smart Glass

شیشه‌ای که شفافیت یا رنگ خود را با اعمال ولتاژ یا حرارت تغییر می‌دهد. کنترل حرارت و خصوصیت.

بتن شفاف

Translucent Concrete

بتن با الیاف نوری که عبور نور را ممکن می‌کند. برای دیوار دکوراتیو.

بتن چاپی

Stamped Concrete

بتن با طرح و رنگ شبیه سنگ، آجر یا چوب. برای پیاده‌رو و محوطه.

فولاد گالوانیزه

Galvanized Steel

فولاد با پوشش روی برای مقاومت در برابر خوردگی. در پروفیل و ورق نما.

تجهیزات ایمنی۹ اصطلاح

کلاه ایمنی، کمربند ایمنی، داربست، لیفان

کلاه ایمنی

Hard Hat

الزام قانونی برای همه کارگران ساختمانی. محافظ سر در برابر ضربه و سقوط مصالح.

کمربند ایمنی

Safety Harness

تجهیزات محافظ برای کار در ارتفاع. شامل هارنس، لنیارد و مهار.

داربست

Scaffolding

ساختار موقت فلزی برای دسترسی به ارتفاع. باید با پایه و مهار ایمن شود.

لیفان

Lifeline

نجات‌گر و طناب ایمنی برای کارگران ارتفاع. باید به نقطه مستحکم متصل شود.

دستکش کار

Work Gloves

دستکش مقاوم برای محافظت دست از خراش، مواد شیمیایی و حرارت.

عینک ایمنی

Safety Goggles

عینک محافظ برای جلوگیری از ورود ذرات، گرد و غبار و ترکش به چشم.

ماسک تنفسی

Respirator Mask

ماسک فیلترکننده گرد و غبار، گازها و بخارات شیمیایی. برای کار با سیمان و رنگ.

چکمه ایمنی

Safety Boots

چکمه فولادی نیم‌پا و ضد لغزش برای محافظت پا در کارگاه.

گوشی ایمنی

Ear Protection

گوشی یا ایمپلگ برای کاهش صدای دستگاه‌های کارگاهی بالای ۸۵ دسی‌بل.

اصطلاحات حقوقی ساختمان۸ اصطلاح

مالکیت مشاع، حق ارتفاق، نزول، مال‌الجوار

مالکیت مشاع

Joint Ownership

مالکیت مشترک چند نفر بر یک ملک یا بخش مشترک ساختمان مثل حیاط، پارکینگ.

حق ارتفاق

Easement Right

حق عبور یا استفاده از ملک دیگری برای دسترسی، نورگیری یا تهویه.

نزول

Leasehold

قرارداد اجاره بلندمدت ملک با حق انتقال به ورثه. معمولاً تا ۹۹ سال.

مال‌الجوار

Neighbor's Right

حق همسایه در مورد دیوار مشترک، نورگیری و دسترسی. در ماده ۱۲ قانون مدنی.

وقف

Endowment

حبس ملک برای خیر عمومی و تخصیص منافع آن به مصرف خاص.

وصیت

Will

سند انتقال ملک پس از مرگ. حداکثر یک‌سوم اموال در وصیت تملیکی قابل اجراست.

تقسیم‌نامه

Partition Deed

سند قانونی تقسیم ملک مشاع بین مالکان.

حق پیش‌خرید

Pre-emption Right

حق قانونی شریک در خرید سهم شریک دیگر قبل از فروش به شخص ثالث.

درباره فرهنگ لغات

  • • تعداد کل اصطلاحات: ۲۵۶
  • • تعداد دسته‌بندی: ۲۶
  • • هر اصطلاح شامل: معادل انگلیسی + تعریف فارسی
  • • قابلیت جست‌وجو در عبارت، معادل انگلیسی و تعریف
  • • بر اساس آیین‌نامه ملی ساختمان و استانداردهای صنعت ساختمان ایران
سؤالات متداول

فرهنگ لغات کامل ساختمان شامل چه اصطلاحاتی است؟

این فرهنگ شامل ۲۵۷ اصطلاح تخصصی ساختمان در ۲۶ دسته است: سازه و فونداسیون، مصالح، بتن، بنایی، نما، تأسیسات مکانیکی و برقی، سقف، عایق، نازک‌کاری، قانونی، مدیریت، ایمنی، پیش‌ساخته، و... هر اصطلاح شامل معادل انگلیسی و تعریف فارسی است.

چگونه از این فرهنگ استفاده کنم؟

می‌توانید با جست‌وجوی کلمه کلیدی (فارسی یا انگلیسی) اصطلاح مورد نظر را پیدا کنید. همچنین می‌توانید بر اساس دسته‌بندی (۲۶ دسته) اصطلاحات را مرور کنید. برای جست‌وجوی سریع، در کادر جست‌وجو کلمه‌ای از اصطلاح را وارد کنید.

آیا این فرهنگ به جای فرهنگ لغات سازمان نظام مهندسی قابل استفاده است؟

این فرهنگ مرجع آموزشی برای پیمانکاران، مالکان و دانشجویان است. برای ارجاع رسمی، باید از فرهنگ لغات سازمان نظام مهندسی یا آیین‌نامه ملی ساختمان استفاده کنید. این فرهنگ به عنوان راهنمای سریع برای درک اصطلاحات تخصصی طراحی شده است.

آیا اصطلاحات جدید اضافه می‌شود؟

بله، این فرهنگ به طور دوره‌ای با اصطلاحات جدید (مثل بتن خودتراکم، BIM، LED، تکیه‌گاه لرزه‌گیر) به‌روزرسانی می‌شود. اگر اصطلاحی را پیدا نکردید، از طریق صفحه تماس با ما پیشنهاد اضافه‌شدن آن را ارسال کنید.