ساخت ساختمان در فصل زمستان با چالش‌های خاصی همراه است که اگر به‌درستی مدیریت نشوند، می‌توانند کیفیت نهایی ساختمان را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهند. با این حال، با رعایت نکات ایمنی و فنی، می‌توان در زمستان نیز با کیفیت مشابه فصل‌های گرم ساخت. در این مقاله مهم‌ترین نکات ساخت در زمستان را بررسی می‌کنیم.
بتن‌ریزی در سرما: مهم‌ترین چالش زمستانی، بتن‌ریزی در دمای زیر ۵ درجه سانتی‌گراد است. در این دما، گیرش بتن به‌شدت کند می‌شود و اگر دما به زیر صفر برسد، آب موجود در بتن یخ می‌زند که باعث انبساط و ترک‌خوردگی ساختاری می‌شود. راهکارها: ۱) استفاده از سیمان ضدسرما (با افزودنی کلرید کلسیم یا نیترات کلسیم)، ۲) گرم‌کردن آب اختلاط تا ۴۰ تا ۶۰ درجه، ۳) گرم‌کردن ماسه و شن با مشعل یا بخاری، ۴) پوشاندن سطح بتن با نایلون و پشم‌شیشه، ۵) استفاده از هیتر پروپان برای گرم‌کردن محیط قالب‌بندی شده. هزینه بتن‌ریزی زمستانی حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد بیشتر از فصل گرم است.
نگهداری مصالح در زمستان: مصالحی مثل ماسه، شن، سیمان و گچ باید در محل خشک و پوشیده نگهداری شوند. ماسه و شن یخ‌زده هرگز نباید در بتن‌ریزی استفاده شوند — یخ باعث کاهش شدید مقاومت بتن می‌شود. سیمان پاکتی باید روی پالت چوبی و با پوشش نایلونی کامل نگهداری شود تا از رطوبت و برف محافظت شود. آجر و بلوک نیز باید پوشانده شوند تا رطوبت اضافی جذب نکنند که باعث کاهش چسبندگی ملات می‌شود.
ایمنی کارگران: کارگران باید لباس گرم چندلایه، دستکش ضدسرما و کفش با کف ضدلغزش داشته باشند. زمان کار روزانه در زمستان کوتاه‌تر است (روزهای کوتاه‌تر، نور کمتر) و باید از نورپردازی کارگاهی کافی استفاده شود. در دمای زیر صفر، کار در فضای باز باید محدود شود و حتماً وقفه گرم‌کردن هر ۲ ساعت داده شود. هزینه گرمایش کارگاه (هیتر و گاز) حدود ۵ تا ۱۰ میلیون تومان برای یک ماه است.
زمان‌بندی و گودبرداری: در زمستان، خاک معمولاً مرطوب‌تر است و گودبرداری خطرناک‌تر می‌شود. دیواره‌های گود باید با شمع‌بندی، تخته یا نی‌لوت محافظت شوند. در زمین‌های یخ‌زده، گودبرداری سخت‌تر است اما دیواره‌ها پایدارترند — پس از یخ‌زدگی دیواره‌ها ممکن است فرو بریزد. توصیه: در زمستان، گودبرداری را به حداقل برسانید و در صورت امکان آن را به بهار موکول کنید.
مزایای ساخت در زمستان: ۱) قیمت مصالح ۵ تا ۱۰ درصد پایین‌تر است (کم‌تقاضا)، ۲) کارگران راحت‌تر در دسترس هستند، ۳) شهرداری‌ها نظارت کمتری دارند و تأخیرات اداری کمتر است، ۴) رطوبت کم خاک، گودبرداری در زمستان را در مناطق خشک آسان می‌کند. توصیه نهایی: اگر اقدامات ایمنی لازم رعایت شود، ساخت در زمستان اقتصادی است؛ اما برای بتن‌ریزی‌های حساس (مثل فونداسیون و دال اصلی)، حتماً با مهندس سازه مشورت کنید و در شب‌های بسیار سرد (زیر ۵- درجه) بتن‌ریزی را به‌تعویق بیندازید.