انتخاب بین سازه فلزی و بتنی یکی از تصمیمات اساسی در ساخت ساختمان است که بر هزینه، زمان، ایمنی و حتی نازک‌کاری نهایی اثر می‌گذارد. در این مقاله این دو گزینه را از منظر هزینه، سرعت، مقاومت و نگهداری به‌صورت کامل مقایسه می‌کنیم.
هزینه سازه: برای یک آپارتمان ۱۰۰ متری استاندارد در تهران (با ۸۰ کیلوگرم میلگرد و بتن مصرفی ۰.۱۵ مترمکعب بر مترمربع)، هزینه اسکلت فلزی در ۲۳ مهر ۱۴۰۵ حدود ۱.۰ تا ۱.۲ میلیارد تومان است (شامل میلگرد ۱۵۰ هزار تومان بر کیلوگرم، تیرآهن ۲۵۰ هزار تومان بر کیلوگرم، ورق، جوشکاری و نصب). در مقابل، اسکلت بتنی با همان متراژ حدود ۸۵۰ تا ۱ میلیارد تومان هزینه دارد (شامل سیمان ۳۱۵ هزار تومان بر پاکت، میلگرد، قالب‌بندی و اجرا). تفاوت هزینه اولیه حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد به نفع بتنی است، اما زمان ساخت متفاوت است.
سرعت ساخت: سازه فلزی در حدود ۳۰ تا ۴۵ روز برای یک طبقه کامل (شامل اسکلت و سقف) اجرا می‌شود، در حالی که سازه بتنی به ۴۵ تا ۷۰ روز نیاز دارد (به دلیل ۲۸ روز زمان رسیدن بتن به مقاومت نهایی و نیاز به قالب‌بندی و آزادسازی تدریجی). برای پروژه‌های فشرده زمان‌بندی (مثلاً پیش‌فروش)، سازه فلزی انتخاب بهتری است.
مقاومت در برابر زلزله و آتش: سازه بتنی به دلیل وزن بالاتر و میرایی ذاتی، در برابر زلزله عملکرد بهتری دارد، به‌ویژه اگر با دیوار برشی طراحی شود. سازه فلزی سبک‌تر است و در زلزله‌های شدید تغییر شکل پلاستیک می‌دهد که هشدار قبل از ریزش می‌دهد. در برابر آتش، بتن مقاومت ذاتی بسیار بالایی دارد (تا ۶۰۰ درجه سانتی‌گراد بدون افت قابل‌توجه)، اما فولاد در ۵۰۰ درجه سانتی‌گراد به‌شدت ضعیف می‌شود — بنابراین سازه‌های فلزی نیاز به رنگ‌های ضدحریق یا پوشش مقاوم دارند که ۳۰ تا ۵۰ میلیون تومان هزینه اضافه می‌کند.
نگهداری و عمر: سازه فلزی نیاز به رنگ‌آمیزی دوره‌ای ضدزنگ هر ۸ تا ۱۲ سال دارد (هزینه ۱۵ تا ۲۵ میلیون تومان برای یک طبقه ۱۰۰ متری). سازه بتنی عملاً بدون نگهداری است و عمر مفید ۵۰ تا ۷۰ ساله دارد، در حالی که اسکلت فلزی معمولاً ۳۰ تا ۵۰ سال است. در نازک‌کاری، دیوارهای آجری روی سازه فلزی اجرای ساده‌تری دارند، اما دیوارهای بتنی نیاز به میلگرد پیوند (قرنیز) دارند.
جمع‌بندی نهایی: برای ساختمان‌های ۱ تا ۴ طبقه در مناطق با خطر زلزله متوسط، سازه فلزی اقتصادی‌تر و سریع‌تر است. برای ساختمان‌های ۵ طبقه و بالاتر، پروژه‌های لوکس یا مناطق با خطر زلزله بالا، سازه بتنی با دیوار برشی توصیه می‌شود. در هر صورت، تصمیم نهایی باید توسط مهندس سازه پس از آزمایش خاک و بررسی نقشه‌ها گرفته شود — انتخاب نادرست می‌تواند جان ساکنان را به خطر بیندازد.