ایمنی کارگاه ساختمانی در ایران با توجه به آمار بالای حوادث کارگری، اولویت اول هر پروژه‌ای باید باشد. طبق گزارش وزارت کار، سالانه بیش از ۱۰ هزار حادثه کارگری در صنعت ساخت رخ می‌دهد که حدود ۳۰ درصد آن‌ها منجر به فوت یا نقص عضو دائمی می‌شود. در این مقاله چک‌لیست کامل ۳۰ موردی ایمنی کارگاه ساختمانی ۱۴۰۵ را ارائه می‌دهیم.
بخش اول — تجهیزات حفاظت فردی (PPE): ۱) کلاه ایمنی استاندارد برای همه کارگران و کارکنان کارگاه. کلاه باید CE یا ANSI داشته باشد. ۲) کفش ایمنی با کف فولادی و نوک محافظ. ۳) دستکش کار مناسب برای هر نوع فعالیت (چرمی برای جوشکار، لاتکس برای بتن‌کار، عایق برق برای برق‌کار). ۴) عینک ایمنی برای برش و آسیاب. ۵) ماسک ضدگرد و غبار برای کار با سیمان و سنگ‌بری. ۶) ماسک جوشکاری برای جوشکاران. ۷) کمربند ایمنی (هارنس) کامل برای کار در ارتفاع بالای ۲ متر. ۸) لباس کار با رنگ وست راحت و با بازتابنده نور.
بخش دوم — گارد رینگ و سکو: ۹) گارد رینگ (Guardrail) با ارتفاع حداقل ۱۰۵ سانتی‌متر وRail میانی و تسمه پایینی، در تمام لبه‌های باز طبقه. ۱۰) توپی (Toeboard) با ارتفاع ۱۰ سانتی‌متر برای جلوگیری از سقوط مصالح. ۱۱) سکو (Scaffold) استاندارد با تیوب‌های فولادی یا آلومینیومی، پایه‌های تنظیم‌پذیر، و ریل ایمنی. ۱۲) تخته سکو با ضخامت حداقل ۵ سانتی‌متر و بدون ترک. ۱۳) تور ایمنی (Safety Net) در ارتفاع بالای ۶ متر. ۱۴) نردبان استاندارد با زاویه ۷۵ درجه و سه نقطه تماس کارگر.
بخش سوم — برق کارگاه: ۱۵) تابلو برق موقت با کلید محافظ جان (FI/RCD) و چراغ نشانگر تست. ۱۶) کابل‌های روکش‌دار و نگه‌دارنده، بدون اتصال موقت چسبی. ۱۷) ارتینگ مناسب برای تمام تجهیزات برقی. ۱۸) پریزهای با درب ضدآب در فضای باز. ۱۹) عدم استفاده از سیم‌های افق برق در ساختار سازه (کابل باید در لوله خرچنگی یا گارد فلزی باشد). ۲۰) روشنایی کافی (حداقل ۲۰۰ لوکس در مناطق کار).
بخش چهارم — مدیریت مصالح و تجهیزات: ۲۱) انبار مصالح با دسترسی آسان و روی پالت. ۲۲) ترانشه‌های عمیق‌تر از ۱.۵ متر باید با شمع‌بندی مقاوم شوند. ۲۳) جرثقیل با گواهی معتبر و اپراتور مجاز. ۲۴) سیم بکسل و زنجیر با بررسی منظم. ۲۵) گاز سیلندرها در حالت ایستاده و با زنجیر به دیوار.
بخش پنجم — واکنش اضطراری: ۲۶) جعبه کمک‌های اولیه استاندارد در محل قابل دسترس. ۲۷) شماره اورژانس ۱۱۵، آتش‌نشانی ۱۲۵ و هلال احمر در تابلوی کارگاه. ۲۸) خاموش‌کننده آتش‌نشان (پودر خشک ۱۲ کیلوگرمی) در هر طبقه. ۲۹) مسیر خروج اضطراری مشخص و بدون مانع. ۳۰) یک کارگر آموزش‌دیده در کمک‌های اولیه.
مسئولیت قانونی: بر اساس ماده ۱۶ قانون کار و آیین‌نامه ایمنی کارگاه‌های ساختمانی وزارت کار، کارفرما مسئول مستقیم تأمین تجهیزات ایمنی و آموزش کارگران است. در صورت بروز حادثه، در صورت عدم رعایت چک‌لیست، کارفرما مسئولیت کیفری و مدنی دارد. توصیه نهایی: حتماً یک ناظر ایمنی (Safety Officer) تمام‌وقت در پروژه‌های بالای ۵۰۰ مترمربع داشته باشید. هزینه ماهانه ناظر حدود ۳۰ تا ۵۰ میلیون تومان است که در مقیاس کل پروژه ناچیز است.